İsviçre Alpleri'ndeki tatil beldesinde her yıl düzenlenen toplantıya ABD ve Avrupalı müttefikleri arasında tırmanan gerilim damgasını vururken, liderler çökmekte olan bir dünya düzeni, yükselen tek taraflılık ve yapay zekanın dünya işgücüne yönelik tehdidi konusunda uyarılarda bulundu.
Davos'taki Dünya Ekonomik Forumu gündemdeki yerini korurken, ABD Başkanı Donald Trump'ın zirveye büyük bir patlamayla girmesi bekleniyor.
İsviçre Alpleri'ndeki tatil beldesinde şu ana kadar ABD'nin Grönland nedeniyle Avrupalı müttefiklerine gümrük vergisi uygulama tehdidiyle tırmanan gerilim konuşulurken, liderler ittifakların parçalanması ve kurallara dayalı uluslararası düzenin erozyona uğraması konusunda uyarılarda bulundu.
Trump'ın sosyal medya paylaşımları ve Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre'ye yolladığı, Grönland konusundaki taleplerini Nobel Barış Ödülü'nü kazanamamasına bağlayan bir mektup göndermesi de gündemi belirledi.
Air Force One'da yaşanan sorunlara rağmen şimdiye kadarki en büyük delegasyonla okyanus ötesine geçmeye hazırlanan ABD Başkanı, Salı günü yaptığı açıklamada "geri dönüş yok" diyerek mesajının ipuçlarını şimdiden verdi.
İşte dünyanın önde gelen siyasi ve iş dünyası elitlerini bir araya getiren yıllık toplantıdan bugüne kadar en çok konuşulan açıklamalar:
Çökmekte olan küresel düzen üzerine
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron Salı günü yaptığı konuşmada çok taraflılıktan uzaklaşma konusunda forumun en çok alıntılanan uyarısını yaptı.
"Bu, uluslararası hukukun ayaklar altına alındığı ve önemli görünen tek hukukun en güçlü olanın hukuku olduğu, kuralsız bir dünyaya doğru bir kayıştır" diyen Macron, Avrupa'nın yükselen tek taraflılıkla ilgili endişelerini özetledi.
Avrupa'nın ticari savunma mekanizmalarını harekete geçirmesi yönündeki çağrıların ön saflarında yer alan Fransız lider, demokrasilerin karşı karşıya olduğu seçimi keskin terimlerle çerçeveledi.
Macron, "Saygıyı zorbalara tercih ediyoruz... ve hukukun üstünlüğünü vahşete tercih ediyoruz" dedi.
Kanada Başbakanı Mark Carney de Salı günü öğleden sonra yaptığı ve çokça atıfta bulunulan konuşmasında geri dönüşü olmayan bir değişimden söz etti.
Carney, dünyanın "bir geçişin değil, bir kırılmanın ortasında" olduğunu ve eski dünya düzeninin "geri gelmeyeceğini" söyledi.
"Büyük güç rekabetinin yaşandığı bir dünyada, arada kalan ülkelerin bir seçeneği var: birbirlerinin gözüne girmek için rekabet etmek ya da etkili bir üçüncü yol yaratmak için birleşmek" dedi.
"(Biz) orta güçlerin birlikte hareket etmesi gerektiğini savunuyoruz çünkü masada olmazsak menüde oluruz."
California Valisi Gavin Newsom Salı günü forumun en hırçın söylemlerinden bazılarını dile getirerek Avrupalı liderleri "suç ortağı olmayı bırakmaya" ve Trump'ın Grönland konusundaki taleplerine karşı durmak için "omurgalı olmaya" çağırdı.
"Bu suç ortaklığını kabul edemem," dedi Newsom. "Tüm dünya liderleri için bir sürü dizlik getirmeliydim. Umarım insanlar dünya sahnesinde ne kadar zavallı göründüklerini anlarlar."
Newsom, 2028'deki olası bir başkanlık yarışı öncesinde kendisini Trump yönetimine karşı alternatif bir Demokrat ses olarak konumlandırıyor.
Transatlantik güvenlik ve ticaret riskleri üzerine
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen her iki tarafı da gerilimi tırmandırmaktan kaçınmaya çağırırken Batı'nın bütünlüğüne yönelik riskler konusunda uyarıda bulundu.
"Bizi aşağı doğru bir sarmala sürüklemek, her ikimizin de stratejik manzaranın dışında tutmaya kararlı olduğumuz düşmanlara yardım etmekten başka bir işe yaramaz," diyen von der Leyen, ABD-Avrupa ticaret çatışmasının Rusya gibilerin işine yaradığı yönündeki endişeleri yineledi.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, mevcut kargaşanın dünyanın dikkatini Moskova'nın Ukrayna'da devam eden topyekûn savaşından uzaklaştırdığını söyledi.
"Şu anda asıl mesele Grönland değil, asıl mesele Ukrayna" diyen Rutte, "diğer meselelere bu kadar odaklanırken topu taca atabileceğimizden biraz endişeliyim" dedi.
"Şimdi, yarın ve ertesi gün desteğimize ihtiyaçları var" dedi. "Avrupalı müttefiklerin bu konuya odaklanmaya devam etmelerini istiyorum."
WEF Başkanı Børge Brende, jeopolitik gerilimlerin inovasyon ve büyüme tartışmalarını gölgede bırakması nedeniyle foruma hakim olan ekonomik kaygıyı dile getirdi.
"En çok savaşların tırmanmasından endişe duyuyoruz. Bu küresel büyümeyi öldürebilir," dedi Brende.
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer Salı günü düzenlediği basın brifinginde Trump yönetiminin yaklaşımını savunarak gümrük vergilerini meşru bir jeopolitik araç olarak nitelendirdi.
Greer Euronews'e verdiği demeçte "Başkan'ın görüşü her zaman insanlarla anlaşmak yönünde olmuştur ve bu nedenle gümrük vergisi daha düşük bir önlemdir" diyerek ticaret vergilerini, ulusal güvenlik araç setinde yaptırımlar ve ihracat kontrollerinin yanında konumlandırdı.
Greer Avrupalı müttefiklerini misilleme yapmamaları konusunda uyararak bunun "akılsızca" olacağını belirtti. "Yabancı ülkeler benim tavsiyelerime uyduklarında, iyi olma eğilimindedirler" dedi.
Greer ayrıca ABD'nin pazara erişim politikasında köklü bir değişimin de sinyalini verdi. "ABD pazarı hiçbir zaman son 25 yıldır olduğu gibi sonsuza kadar herkese açık olmayacak. Bunun bir hata olduğunu gördük."
Yapay zeka, işgücüne yönelik tehditler ve gelecek üzerine
Dünya Ekonomik Forumu eş başkanlığını devralan BlackRock CEO'su Larry Fink toplantıyı özeleştirel bir tonda açtı.
Fink, "Pek çok kişi için bu toplantı, popülizm çağında elitler, derin bir kurumsal güvensizlik çağında yerleşik bir kurum olarak içinde bulunduğumuz döneme uymuyor" dedi. "Ve bu eleştiride doğruluk payı var."
Yapay zekanın, kapitalizmin son otuz yıldaki başarısızlıklarını tekrarlama tehdidinde bulunduğu uyarısında bulunan Karp, erken kazanımların "model sahiplerine, veri sahiplerine ve altyapı sahiplerine akarken", küreselleşmenin imalat işlerine yaptığı gibi beyaz yakalı çalışanlara da zarar verebileceğini söyledi.
Fink ile sohbet eden Palantir CEO'su Alex Karp, yapay zekanın istihdam üzerindeki etkisi hakkında çarpıcı bir öngörüde bulundu. Karp, "Beşeri bilimlerdeki işleri yok edecek" dedi.
"Seçkin bir okula gittiniz ve felsefe okudunuz - kendimi örnek olarak kullanacağım - umarım başka bir beceriniz vardır, bunu pazarlamak zor olacak."
Avrupa'nın yapay zekayı benimseme konusunda ABD ve Çin'in gerisinde kaldığı uyarısında bulunurken, "ulusunuzun vatandaşları, özellikle de mesleki eğitim almış olanlar için gereğinden fazla iş olacaktır" diye ekledi.