Şi, konuşmasında MÖ 431 yılında başlayan Peloponez Savaşı’na değindi. Atina ile Sparta arasında yaşanan bu tarihi çatışma, bugün uluslararası ilişkiler literatüründe “Tukidides Tuzağı” olarak bilinen kavramın temeli.
Dünyanın en büyük iki gücünün liderleri bu hafta Beijing’de bir araya geldiğinde gözler Ortadoğu’daki savaş, Tayvan gerilimi ve küresel ticaret krizlerine çevrilmişti. Ancak Çin lideri Şi Cinping, görüşmede beklenmedik biçimde Antik Yunan tarihine gönderme yaptı.
REKLAM
REKLAM
Şi, perşembe günü yaptığı açılış konuşmasında MÖ 431 yılında başlayan ve onlarca yıl süren Peloponez Savaşı’na değindi. Atina ile Sparta arasında yaşanan bu tarihi çatışma, bugün uluslararası ilişkiler literatüründe “Thukydides Tuzağı” olarak bilinen kavramın temelini oluşturuyor.
Çin lideri, “Çin ve ABD sözde ‘Thukydides Tuzağı’nı aşarak büyük güç ilişkilerinde yeni bir model oluşturabilir mi?” diye sordu.
'Tukidides Tuzağı' nedir?
Guardian'ın aktarımına göre, kavram adını Antik Yunan tarihçisi Tukidides’ten alıyor. Thucydides, Peloponez Savaşı’nı anlattığı eserinde, “Savaşı kaçınılmaz yapan şey Atina’nın yükselişi ve bunun Sparta’da yarattığı korkuydu,” diye yazmıştı.
Modern dış politika tartışmalarında bu teori, yükselen bir gücün mevcut küresel lideri tehdit etmesi durumunda savaş riskinin arttığını savunuyor.
Bugün bu benzetmede Çin genellikle yükselen Atina’ya, ABD ise mevcut hegemon güç olan Sparta’ya benzetiliyor.
Kavram yıllardır akademik ve siyasi çevrelerde tartışılıyor. Steve Bannon gibi isimler de daha önce bu ifadeyi ABD-Çin rekabeti bağlamında kullanmıştı.
Tayvan uyarısı: 'Çatışmaya sürükleyebilir'
Gözlemciler, Şi’nin bu tarihi göndermeyi özellikle Tayvan mesajının öncesinde kullanmasının dikkat çekici olduğunu belirtiyor.
Çin lideri görüşmenin ilerleyen bölümünde Tayvan konusunda yapılacak hataların iki ülkeyi “çatışmaya sürükleyebileceği” uyarısında bulundu.
Şi, “Tayvan meselesi Çin-ABD ilişkilerindeki en önemli konudur,” dedi.
Halihazırda kendi kendini yöneten ancak Çin’in egemenlik iddiasında bulunduğu ada hakkında konuşan Şi, “Bu konu yanlış yönetilirse iki ülke çarpışabilir, hatta çatışmaya girebilir. Bu da Çin-ABD ilişkilerini son derece tehlikeli bir noktaya taşır,” ifadelerini kullandı.
Akşam yemeğinde daha yumuşak mesajlar verdi
Ancak aynı gün düzenlenen devlet yemeğinde Şi daha uzlaşmacı bir ton kullandı.
Çin lideri, "Çin ulusunun yeniden yükselişi ile Amerika’yı yeniden büyük yapma hedefi tamamen birlikte ilerleyebilir ve tüm dünyanın refahını artırabilir,” dedi.
Trump ise Şi’nin sözlerine sosyal medya üzerinden yanıt verdi.
Trump, Çin liderinin “ABD’yi muhtemelen gerileyen bir ülke olarak tanımladığını” ancak bunu “oldukça zarif biçimde” yaptığını söyledi.
Ancak Trump’a göre bu ifade kendi yönetimini kapsamıyordu.
ABD Başkanı paylaşımında, “İki yıl önce gerçekten gerileyen bir ülkeydik,” dedi.
Trump ayrıca, “Şimdi ise ABD dünyanın en sıcak ülkesi haline geldi ve umarım Çin ile ilişkilerimiz her zamankinden daha güçlü ve daha iyi olur,” ifadelerini kullandı.