Uzmanlar, resmî sıcak hava dalgalarına bağlı ölüm sayılarının ciddi biçimde eksik hesaplandığı uyarısında bulunuyor.
Hindistan, kuzeydeki Uttar Pradeş eyaletinde sıcaklıkların mayıs ayında 48°C'nin üzerine çıktığı kavurucu bir yaz mevsiminin pençesinde kavruluyor.
REKLAM
REKLAM
Yakın zamanda yapılan bir çalışma, giderek ağırlaşan bu sıcaklıkların tehlikelerine dikkat çekiyor. Araştırmaya göre aşırı sıcak geçen tek bir gün, Hindistan genelinde yaklaşık 3.400 ek ölüme yol açıyor.
Geçen ay Frontiers in Environmental Health dergisinde yayımlanan makaleye (kaynak İngilizce) göre, beş günlük bir sıcak hava dalgası neredeyse 30.000 ek ölümle bağlantılı.
Fosil yakıtların yakılmasıyla tetiklenen iklim değişikliği küresel sıcaklıkları yukarı çektikçe, bu sıcak hava dalgaları daha sık, daha uzun ve daha şiddetli hale geliyor. Dünya Meteoroloji Örgütü'ne (WMO) göre 2015'ten 2025'e kadar geçen son 11 yıl, kayıtlara geçen en sıcak dönem oldu.
Tahminler resmî rakamlardan neden bu kadar yüksek?
Hindistan'da sıcak hava dalgalarına bağlanan resmî ölüm sayıları ülke genelinde yılda 500 ile 1.500 arasında değişiyor. Ancak uzmanlar bu verilerin büyük ölçüde eksik olduğunu vurguluyor. Bunun başlıca nedenleri; ülke çapında standart bir izleme sisteminin bulunmaması ve altta yatan hastalıkların kötüleşmesi gibi dolaylı etkilerin hesaba katılmaması.
Bu çalışma, Hindistan'ın 765 ilçesinin tamamı için ayrıntılı rakamlar ortaya koyarak bu tabloyu düzeltmeye yönelik ilk girişim olma özelliği taşıyor. Ayrıca yalnızca sıcak çarpması ya da sıcaklığa bağlı afetlerden doğrudan kaynaklanan ölümleri değil, sıcak hava dalgası sırasında meydana gelen tüm ek ölümleri dikkate alarak, sıcağın tamamıyla gizli etkisini de yakalıyor.
Ülke çapında tutarlı veriler bulunmadığı için araştırmacılar, farklı iklim bölgelerindeki 10 Hint kentinde sıcak hava dalgaları sırasında görülen aşırı ölüm oranlarına ilişkin geçmiş verileri inceledi. Hindistan'ın 765 ilçesinin her birini, iklimi en çok benzeyen bir şehre eşleştirerek sıcak dönemlerde kaç ek ölüm yaşanabileceğini tahmin ettiler.
Hindistan Meteoroloji Dairesi, ovalarda sıcaklıklar 40°C'ye ya da üzerine, dağlık bölgelerde ise en az 30°C'ye ulaştığında sıcak hava dalgası ilan ediyor. Bu tanımın karşılanması için, söz konusu en yüksek sıcaklıkların en az iki gün üst üste, bölgenin normal ortalamasının da en az 4,5°C üzerinde olması gerekiyor.
Tüm ilçeleri toplayarak ulusal ve eyalet bazında toplamları çıkaran araştırmacılar, son derece sıcak tek bir günün Hindistan genelinde yaklaşık 3.400 ek ölümle bağlantılı olduğunu buldu. Beş gün süren bir sıcak hava dalgası ise kabaca 30.000 ek ölüme karşılık geliyor.
En büyük etkiler, tek başına beş günlük bir sıcak hava dalgasında yaklaşık 8.100 ek ölümden sorumlu olan Uttar Pradeş gibi eyaletlerde görülüyor. Ahmedabad, Jaipur ve Surat gibi bazı ilçelerde ise tek bir olayda 250'nin üzerinde ek ölüm kaydedildi.
Bu sonuçlar hâlâ ihtiyatlı tahminler olarak nitelendiriliyor; zira tarihsel sıcaklık ortalamalarına ve kentsel alanlardan yapılan çıkarımlara dayanıyorlar. Yükselen sıcaklıklar ile kırsal bölgelerin açık havada çalışma, klimaya ve sağlık hizmetlerine daha sınırlı erişim, daha yüksek yoksulluk oranları ve yaygın sağlık sorunları gibi özel kırılganlıkları birleştiğinde, gerçek rakamların muhtemelen daha da yüksek olduğu düşünülüyor.
Hindistan'ın en kırılgan vatandaşları için daha iyi koruma önlemleri gerekiyor
Çalışma, özellikle en sıcak ve en kalabalık bölgelerde olmak üzere, Hindistan vatandaşlarının sıcak hava dalgaları sırasında daha iyi korunması gerektiğinin altını çiziyor. Buna daha yerelleştirilmiş sıcaklık eylem planları, sıcakla bağlantılı ihtiyaçlara uygun şekilde güçlendirilmiş sağlık altyapısı ve güçlü erken uyarı sistemleri de dahil.
Araştırma aynı zamanda derin eşitsizlikleri de ortaya koyuyor. Sıcak hava dalgalarına bağlı en yüksek ölüm yükünü taşıyan beş eyalet, ulusal ek ölümlerin yüzde 66'sını oluştururken Hindistan'ın GSYİH'sinin yalnızca yüzde 29'una katkı sağlıyor. Yani uyum için en az kaynağa sahip bölgeler, en büyük riskle karşı karşıya olan yerler. Yazarlar, bunun ısınmaya dirençli altyapıya yönelik federal yatırımların yönlendiriliş biçimini değiştirmesi gerektiğini savunuyor.
Bulgular, Hindistan sınırlarının çok ötesi için de anlam taşıyor. Çalışmanın yazarları, Güney Asya ve Sahra Altı Afrika'daki ülkelerin de aşırı sıcaklar, sınırlı sağlık altyapısı ve yetersiz ölüm istatistikleri gibi benzer bileşimlerle karşı karşıya olduğuna dikkat çekiyor ve Hindistan'ın ilçe düzeyindeki metodolojisinin, başka yerlerde büyük ölçüde görünmeyen ölüm bilançolarını anlamak için model teşkil edebileceğini belirtiyor.
Avrupa'da sıcağa bağlı ölümler
Bu bulgular, bize daha yakın coğrafyalar için de önemli. Imperial College London ve London School of Hygiene & Tropical Medicine'dan araştırmacıların yaptığı bir çalışma, iklim değişikliğinin 2025 yazında 854 Avrupa kentinde meydana gelen 16.500 ek ölümden sorumlu olduğunu; bunun da o yazki sıcağa bağlı tüm ölümlerin yüzde 68'ini oluşturduğunu ortaya koydu.
Rekor sıcaklıkların yaşandığı 2024 yazında Avrupa'daki sıcak hava dalgası nedeniyle 62.000'den fazla kişi hayatını kaybetti.
İspanya'da ise yalnızca 2026 Mayıs ayında ısıya bağlı 101 ölüm kaydedildi; bu rakam, yaz henüz başlamadan, son on yılın aylık ortalamasının 3,6 katına karşılık geliyor. Sağlık Bakanı, artık sıcakların insanların vücutlarının uyum sağlayabileceğinden daha erken geldiği uyarısında bulundu.
Emisyonlar artmaya devam ederken, Hindistan'da yapılan bu çalışma, resmî rakamların yeni yeni yansıtmaya başladığı krizin insan hayatı açısından gerçek ölçüsünü ortaya koyuyor.