Yaz mevsimi milyonlarca turisti deniz kıyısına çekerken, iklim değişikliğine bağlı et yiyen Vibrio bakterisi İspanya’da bazı plajları kapattı, özellikle Akdeniz’de alarm veriliyor.
Yaz resmen başlamışken milyonlarca turist, tatil sezonunun gelmesini sabırsızlıkla bekliyor; çoğu deniz kıyısına inip sahilin tadını çıkarmayı hayal ediyor. Ancak bu yıl, denizde çoğalan bakteriler nedeniyle İspanya'da çok sayıda plajın kapatılmasına yol açan gelişmeler, turizm sektörünün üzerine uzun bir gölge düşürüyor.
REKLAM
REKLAM
Aslında son yıllarda Avrupa kıyılarının çeşitli bölgelerinde, giderek ısınan deniz suyu ve artan turizm baskısı ortamında, denize erişimin kısıtlanmasına neden olan kirlilik vakaları ve sağlık uyarıları kaydedildi.
"Akdeniz, daha sıcak bir dünyanın ne anlama geldiğini bize gösteriyor" diyor Akdeniz İçin Birlik'in Projeler, İklim Eylemi ve Enerji Direnci analisti Hatim Aznague, Euronews'e yaptığı açıklamada. "Bu denizi paylaşan ülkeler, çözümü de paylaşma yolunu hâlâ seçebilir."
"Et yiyen bakteri" tehdidi
Özellikle, halk arasında "et yiyen bakteri" olarak bilinen Vibrio endişe yaratıyor. Bu mikroorganizma, özellikle nehirlerin denizle buluştuğu bölgelerde, deniz ve acı sularda doğal olarak yaşayan bir su bakterisi. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi'nin (EFSA) açıklamasına göre (kaynak İspanyolca) "Vibrio, deniz mahsullerinde bulunabilen bir su bakterisidir" ve bazı suşları basit gastroenteritten ağır, hatta ölümcül enfeksiyonlara kadar uzanan hastalıklara yol açabiliyor.
Avrupa'da en önemli türler arasında Vibrio vulnificus, Vibrio parahaemolyticus ve Vibrio cholerae'nin bazı varyantları yer alıyor. EFSA, bu bakterilerin çiğ deniz ürünü tüketimi veya suda açık yaralarla temas yoluyla enfeksiyona neden olabileceği uyarısında bulunuyor.
"Vibrio, koleraya yol açan bakterinin yakın akrabasıdır, ancak iki mikroorganizmanın neden olduğu hastalıklar birbirinden oldukça farklıdır" diye açıklıyor (kaynak İspanyolca) Gavi örgütü. "Ağır vakalarda, enfeksiyon nekrotizan fasiite yol açabilir; bu durumda yaranın çevresindeki doku hızla parçalanır. Bakteri ayrıca kan dolaşımına girerek sepsise neden olabilir ve bazı durumlarda hastaların etkilenen uzvun amputasyonuna ihtiyaç duyulur."
Ayrıca Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC), yaz sezonu boyunca "Vibrio enfeksiyonlarında artmış risk" bulunduğu konusunda uyarıda bulundu (kaynak İspanyolca); özellikle de sıcak hava dalgaları sırasında, bu Haziran ayında Avrupa'da beklenen dalga gibi, ve sığ kıyı sularında. Risk yalnızca sağlıkla sınırlı değil; bu bakteriler, deniz ekosisteminin doğal dengesinin bozulduğu ortamlarda serpilip büyüyor.
Akdeniz, iklim değişikliğinin bir "ön habercisi"
Bu olgu, bilim insanlarının gezegenin küresel ısınmaya en hassas bölgelerinden biri olarak gördüğü Akdeniz'de özellikle belirgin. İklim ve enerji politikaları uzmanı olan Aznague, bunun münferit değil yapısal bir süreç olduğu uyarısında bulunuyor. "Şunu vurgulamak önemli: Akdeniz, iklim değişikliğinin kurbanı değil, ön habercisidir. Gezegen üzerindeki en hızlı ısınan denizlerden biridir."
Analist, su sıcaklığındaki artışın kirlilik ve kıyı bölgelerdeki daha düşük tuzlulukla birleşerek patojenlerin çoğalması için ideal bir ortam yarattığını vurguluyor. "Su ne kadar sıcaksa, özellikle nehir ağızlarında ve nehirlerin kapattığı lagünlerde tuzluluğun daha düşük olduğu yerlerde, patojen bakteriler için o kadar elverişli hale geliyor."
EFSA gibi kurumların yayımladığı son raporlara göre, özellikle düşük tuzlulukta ya da haliçlerde, "iklim değişikliği nedeniyle Vibrio'nun deniz ürünlerinde görülme sıklığının hem dünya genelinde hem de Avrupa'da artacağı" öngörülüyor. Yoğun turizm baskısı ve hızla artan su sıcaklığı ile Akdeniz, böylece bu biyolojik dönüşümün kilit sahnelerinden biri haline geliyor.
Ekonomik etkisi turizmi doğrudan vuruyor
Sağlık risklerinin ötesinde, Vibrio'nun yayılması doğrudan ekonomik sonuçlar doğuruyor. Aznague bunu çarpıcı bir cümleyle özetliyor: "Kıyılarımızda, sahil ekonominin bir parçası değil, ta kendisi."
Yüksek sezon ortasında plajların kapatılması ya da sağlık uyarıları yayımlanması, Avrupa'nın en önemli ekonomik motorlarından birini, yani sahil turizmini doğrudan etkiliyor. "Kapalı bir plaj, faturası olan bir iklim etkisi anlamına gelir" diyor analist ve ayrıca "ancak yıllar içinde onarılabilen bir itibarın" maliyetine dikkat çekiyor.
Akdeniz havzası, dünyanın en çok ziyaret edilen turizm bölgesi ve bu durum, her tür geçici kapanmanın etkisini katlıyor. Oteller, restoranlar ve yerel ekonomiler doğrudan kıyıların istikrarına bağlı; bu istikrar artık giderek sıklaşan biyolojik olaylarla tehdit altında.
EFSA'ya göre artan sıcaklıklar ve aşırı iklim olayları riskli bölgelerin sayısını katlıyor; bazı suşlarda tespit edilen antimikrobiyal direnç ise halk sağlığı açısından endişeye bir katman daha ekliyor.
Geleceğin değil, bugünün riski
Akdeniz İçin Birlik (kaynak İspanyolca)'e göre sorun artık geleceğin iklimine değil, bugüne ait. Bu deniz, önümüzdeki on yıllarda diğer bölgelerde yaşanabilecekleri gösteren küresel bir termometre işlevi görüyor.
Çözüm, Aznague'nin altını çizdiği gibi, daha fazla işbirliğine ve eşgüdümlü adımlar atılmasına bağlı ve şöyle uyarıyor: "Ne sağlığımız ne de iklim konusunda taviz vermek kabul edilebilir."
Bu çerçevede Vibrio bakterisi sadece büyüyen bir sağlık tehdidi değil, aynı zamanda baş döndürücü bir dönüşüm geçiren deniz ekosisteminin göstergesi. Aznague röportaj boyunca bunu şöyle özetliyor: "Bakteriler hikâyenin kendisi değil, habercisi; asıl hikâye, ısı ve kirlilik yüzünden dengesi bozulan bir deniz."