Yaklaşık yarım milyon kişinin katıldığı kamuoyu oylamasının ardından, yeni Birleşik Krallık banknotlarında yer alacak dört hayvan seçildi.
Winston Churchill gibi tarihî figürlerin yerini yakında Birleşik Krallık banknotlarında ülkenin yerli yaban hayatı alacak.
REKLAM
REKLAM
İngiltere Merkez Bankası'nın yürüttüğü kamuoyu danışmasında doğa teması öne çıktı. Uzmanlardan oluşan bir kurul, ardından oylamaya sunulacak bitki ve hayvanlardan oluşan kısa bir liste seçti.
Yarım milyon kişi görüş bildirdi ve sonuçlar artık belli: Atlantik deniz papağanı, peçeli baykuş, kalın kuyruklu yaban arısı ve Avrupa kirpisi, Birleşik Krallık yaban hayatını temsil edecek ve ülkenin bir sonraki banknot serisinin merkezinde yer alacak.
“Doğa sadece bir manzaradan ibaret değil; manzaralarımızı, tarihimizle geleceğimizi birbirine bağlayan yaşayan bir bağdır,” diyor kısa listeyi hazırlayan uzmanlar panelinde yer alan İskoç yaban hayatı belgeselcisi Gordon Buchanan. “Doğayı korumak, bizzat toprağın sessiz ama dirençli kalp atışını korumaktır.”
Yeni banknotlar yalnızca yaban hayatının korunmasına ilham vermekle kalmayabilir, aynı zamanda ekonomiyi korumak için de iyi bir konumda.
“Yeni bir banknot serisi çıkarmanın temel gerekçesi her zaman sahteciliğe karşı dayanıklılığı artırmaktır,” diyor İngiltere Merkez Bankası baş veznedarı Victoria Cleland.
“Doğa, banknotların gerçekliğinin doğrulanması açısından harika bir tercih,” diye ekliyor; çünkü kamuoyunun kolayca tanıyıp ayırt edebileceği güvenlik özelliklerinin geliştirilmesine çok elverişli.
Birleşik Krallık yaban hayatının sembolik olarak tanınması 'gecikmiş ama önemli'
Temmuz 2025'te yapılan ilk kamuoyu danışmasına katılan 44 bin kişi arasında en çok tercih edilen tema doğa oldu ve oyların yüzde 60'ını topladı.
Bu tema, banknotların arka yüzünde yer alan mevcut tarihî kişiliklerin yerini alacak; bunlar arasında yazar Jane Austen, ressam JMW Turner, bilim insanı Alan Turing ve II. Dünya Savaşı dönemi başbakanı bulunuyor.
“Bu, insanların Britanya yaban hayatıyla ne kadar derinden bağ kurduğunun ve ona ne kadar değer verdiğinin güçlü bir hatırlatıcısı,” diyor sürdürülebilirlik danışmanlığı Plans with Purpose'ın kurucusu ve direktörü Ali Fisher. “Biyoçeşitliliği kelimenin tam anlamıyla hepimizin eline vermek için güzel bir fırsat.”
Yüzde 56 ile ikinci sırada Mimari ve Simgesel Yapılar teması yer aldı; bunu Önemli Tarihî Figürler (yüzde 38), Sanat, Kültür ve Spor (yüzde 30), İnovasyon (yüzde 23) ve Dikkate Değer Dönüm Noktaları (yüzde 19) izledi.
“Birleşik Krallık'ın yaban hayatı kültürümüzden ayrı değil. Futbol armalarımızda, folklorumuzda, kıyı şeridimizde ve çocukluk anılarımızda yer alıyor,” diyor bir diğer kurul üyesi, yaban hayatı sunucusu ve aktivist Nadeem Perera. “Bu yaban hayatına, para birimimiz gibi sembolik bir şey üzerinde yer açmak hem gecikmiş hem de anlamlı geliyor.”
Yeni banknotlar için hayvanlar nasıl seçildi?
Birleşik Krallık'tan yaban hayatı uzmanlarından oluşan bir panel, üç kategoriye yayılan 18 seçeneklik bir kısa liste hazırladı: memeliler; kuşlar; amfibiler, böcekler ve balıklar.
Kuşlar kategorisinde seçmenler, Atlantik deniz papağanı, peçeli baykuş, yalıçapkını, Avrasya çulluğu, alaca ağaçkakan ve beyaz kuyruklu kartal arasında tercih yapabildi. Amfibiler, böcekler ve balıklar kategorisinde ise Atlantik somonu, dev camgöz köpekbalığı, kalın kuyruklu yaban arısı, adi kurbağa, imparator yusufçuk ve bataklık fritilleri kelebeği yer aldı.
Halka mensup yaklaşık 500 bin kişi oy kullandı ve İngiltere Merkez Bankası, her banknot kupürü için bir hayvan olmak üzere dört hayvanı belirlerken bu danışmadan gelen geri bildirimi kullandı.
Peçeli baykuş (Tyto alba), kalın kuyruklu yaban arısı (Bombus terrestris) ve Avrupa kirpisi (Erinaceus europaeus) kendi kategorilerinde en popüler hayvanlar oldu.
En çok tercih edilen deniz hayvanı olarak Atlantik deniz papağanı (Fratercula arctica), kupürleri ayırt etmeyi kolaylaştırmak için çeşitlilik katmak ve “Britanya kıyı şeridini kutlamak” amacıyla listeye dahil edildi.
Banknot tasarımlarındaki ek görsellerde kısa listeye giren diğer hayvanlara da yer verilebilecek. Banknotlarda hükümdarın portresi yer almaya devam edecek.
'Hor görülen' hayvanlar banknot kısa listesine alınmadı
RSPA, Britanya'nın “en az sevilen” yaban hayatının – güvercinler, martılar ve tilkiler gibi – yeni banknotlarda yer alması çağrısında bulundu. Kuruluş, bunun “yanlış anlaşılan” hayvanlara bakışı değiştirmeye ve insanların tüm yaban hayatının değerini görmesine yardımcı olabileceğini söylüyor.
“Peki ya binlerce yıldır bizim dostumuz olan güvercinler, olağanüstü hafızalarıyla sıçanlar ya da etkileyici zekâlarıyla martılar? Hepsi, kendi başına büyüleyici yabani hayvanlar ve tanınmayı hak ediyorlar,” diyor RSPCA yaban hayatı uzmanı Geoff Edmond.
Güvercinler ve sıçanlar son listeye giremese de kızıl tilki; çam sansarı, boz fok, Avrupa kirpisi, kahverengi yabani tavşan ve afalina yunusu ile birlikte seçenekler arasında yer aldı.
“İngiltere Merkez Bankası'nın bu kadar çeşitli bir kısa liste hazırlamış olması harika... yine de daha fazla hor görülen hayvanın seçilmesini görmek isterdik,” diyor RSPCA Yabani Hayvanlar Bölümü Başkanı Dr Ros Clubb, son kısa listenin açıklanmasının ardından.
Yeni Birleşik Krallık banknotları ne zaman dolaşıma girecek?
Doğa temalı yeni banknotların Britanya cüzdanlarına ulaşması biraz zaman alabilir. İngiltere Merkez Bankası, banknotların yüksek kaliteli, dayanıklı ve erişilebilir olmasını sağlamak için tasarım, test ve baskı aşamalarının yıllar sürdüğünü belirtiyor.
Hangi kupürde hangi hayvanın yer alacağına ilişkin karar da henüz verilmiş değil.
Yeni seriden ilk kupürün önümüzdeki birkaç yıl içinde piyasaya sürülmesi bekleniyor.
Norveç'ten İsviçre'ye: Doğayı banknotlarında öne çıkaran başka hangi Avrupa ülkeleri var?
İngiltere Merkez Bankası, doğaya banknotlarında yer veren Avrupa'daki ilk kurum olmayacak. İskoçya'da kullanılan banknotlarda zaten uskumru, su samuru ve kızıl sincap gibi hayvanlar bulunuyor.
Norveç'in en yeni krona serisi, dalga motifleri ile Atlantik morinası ve ringa balığına yer vererek ülkenin uzun kıyı şeridini kutluyor.
İsviçre, 2016'da banknotlarından ünlü kişilikleri yavaş yavaş çekmeye başladı; rüzgâr, su ve ışık “İsviçre'nin birçok yüzü” adlı serinin başlıca ögeleri arasında yer aldı. Günümüzde kelebekler, Alpler ve karahindiba tohumları ülkenin para birimini süslüyor; 2030'larda çıkacak yeni serinin ise yerli bitkiler ve Alp manzaralarına daha da fazla vurgu yapması bekleniyor.
Doğa, gelecekteki euro banknotlarında mimarinin yerini de alabilir; Avrupa Merkez Bankası, Avrupa genelinde kuşlar ve nehirleri konu alan tasarımlar üzerinde düşünüyor.
AB tasarımcılarının 2025'te öneri sunması için düzenlenen yarışmanın ardından, kısa listeye kalan temalar “Nehirler ve kuşlar: çeşitlilikte dayanıklılık” ve “Avrupa kültürü: paylaşılan kültürel mekânlar” oldu. Nihai kararın 2026'da verilmesi bekleniyor.
“Geçim maliyeti, iklim ve doğa krizinin yaşandığı bir dönemde bu tür küçük kültürel değişimler önemli,” diyor Fisher. “Doğal dünyamızın kutlanmaya, korunmaya ve yatırım yapılmaya değer olduğu fikrini normalleştirmeye yardımcı oluyorlar.”