Polonya, yaşam beklentisi ve sağlıklı geçirilen yıl sayısında Batı Avrupa’nın hâlâ belirgin biçimde gerisinde. Halk sağlığı uzmanı Robert Mordaka’ya göre önleyici sağlık hizmetleri ve günlük alışkanlıklar bu farkı kapatmada kritik önem taşıyor.
Halk sağlığı uzmanı Robert Mordaka, Karpacz Ekonomi Forumu’nda Polonya’nın yaşam beklentisi ve sağlıklı geçirilen yıl sayısında Batı Avrupa’nın gerisinde kaldığını belirterek önleme ve günlük alışkanlıkların önemini vurguladı.
REKLAM
REKLAM
Euronews yaptığı değerlendirmede Mordaka, ölümlerin yaklaşık yüzde 60’ının iki büyük hastalık grubundan kaynaklandığını belirtti: kalp-damar hastalıkları ve kanser. Her iki durumda da önleme ve risk faktörlerine erken müdahale önemli rol oynayabiliyor.
Polonya’da önleyici sağlık hizmetlerine ayrılan kaynak yetersiz
Doktor Mordaka'ya göre sorun yalnızca Polonyalıların bireysel tercihleriyle ilgili değil. Sağlık sisteminin işleyişi de büyük önem taşıyor.
Polonya, sağlık harcamaları içinde önleyici sağlık hizmetlerine en az pay ayıran Avrupa Birliği ülkeleri arasında yer alıyor.
Mordaka, “Avrupa Birliği ortalaması sağlık bütçelerinin yaklaşık yüzde 6’sı. Polonya’da ise bu oran yüzde 2’nin biraz altında. Kaynak ayrılmadan bu eğilimi tersine çevirmek mümkün değil,” dedi.
Öte yandan yaşam süresini ve kalitesini etkileyen birçok faktör kişinin kendi tercihleriyle de bağlantılı. Mordaka, kalp-damar sağlığı için kritik önemdeki sekiz alanı kapsayan Life’s Essential 8 yaklaşımına dikkat çekti.
Bu alanlar arasında tansiyon, kan şekeri ve kolesterolü kontrol altında tutmak, sağlıklı kiloyu korumak, yeterli uyumak, dengeli beslenmek ve sigara kullanmamak bulunuyor. Düzenli fiziksel aktivite de büyük önem taşıyor.
Mordaka, “Bunlar günlük hayatta yaptığımız küçük tercihler. Markete gidip şekerli bir içecek mi alıyoruz, yoksa su mu?” diye sordu.
Obezite ve sigara yaşam süresini yıllarca kısaltabiliyor
Günümüzde sağlığa yönelik en büyük tehditlerden biri obezite. Mordaka, araştırmaların obezitenin yaşam süresini 15 yıla kadar kısaltabileceğini gösterdiğini söyledi.
Bir diğer önemli etken olan sigara da günde içilen sigara sayısına ve bu alışkanlığın ne kadar sürdüğüne bağlı olarak yaşam süresini birkaç yıl azaltabiliyor.
Fiziksel aktivite eksikliği de yaşam süresini olumsuz etkiliyor. Bu nedenle sağlığı iyileştirmenin en basit yollarından biri, günlük hareket miktarını artırmak. Mordaka, işe beslenme düzenini gözden geçirerek ve fiziksel aktiviteyi artırarak başlamayı önerdi.
“Nasıl beslendiğimize yakından bakalım. Sağlıklı bir tabak planlayıp bunu yaşımıza ve sağlık durumumuza göre uyarlayalım. İkinci olarak da hareket etmeye başlayalım,” diyen Mordaka, “Egzersiz en iyi ilaçtır,” ifadesini kullandı.
Dünya Sağlık Örgütü kılavuzlarına göre yetişkinlerin haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite yapması gerekiyor. Bunun için yoğun antrenmanlar şart değil; tempolu yürüyüş, bisiklete binme veya orta yoğunlukta başka egzersizler de yeterli olabiliyor.