Fiji’nin küçücük Serua Adası’ndaki sakinler, taşınma çağrılarını reddedip bunun yerine dayanıksız kıyı evlerini yenilemeyi tercih etti.
Güneş Fiji'nin küçücük Serua Adası'nın üzerinde batarken, iklim tehdidi altındaki sakinleri, köylerini taşımaya yönelik girişimleri reddetmelerinin nedenlerinden birinin tadını çıkarıyor: "100 milyon dolarlık manzara".
REKLAM
REKLAM
Anakaradan bakıldığında ada adeta bir ütopyayı andırıyor, hurma ağaçlarıyla kaplı iki dik tepe alçak merkezini adeta sıkıştırıyor, etrafını ise mercankayalıklar ve zengin balık alanları çevreliyor.
Ancak yükselen denizlerin yarattığı risk, asıl adanın üzerinde belirginleşiyor; evleri şimdiden su basan dalgalara karşı tek savunma, beton bir deniz duvarı.
Serua Adası sakini Avenai Ranuku, "Hava basıncı ne kadar güçlü olursa, dalgalar o kadar yükseliyor. Böyle olunca dalgalar köyün içinden geçip gidiyor" diyor.
Fiji'yi kasırgalar vurduğunda, onlarca evin yanı sıra sebze tarlaları ve mezarlar da tehlike altında kalıyor.
Adanın doğu ucunda bir zamanlar evlerin ve bir hastanenin bulunduğu beton kazıkların dibini artık su yalıyor, batı yakasında ise toprağın aşınması nedeniyle iki ev başka yere taşınmış durumda.
Risklere rağmen, çoğu sakin, atalarından kalma yuvalarını terk etmek yerine adanın savunmasını güçlendirmeyi tercih edeceklerini söylüyor.
'Bu adayı seviyoruz': Sakinler neden Serua'dan ayrılmak istemiyor
Ranuku, çocukken beşinci kategori Kasırga Winston adayı vurduğunda, ada nüfusunun sığınmak için tepelerden birine çıktığını hatırlıyor.
Ranuku o geceyi "Korkunçtu" diye anlatıyor.
"Şef bunu söylediği anda, bütün köylüler yukarı çıkarız. Kimse geride bırakılmaz. Herkese yardım ederiz, evden her şeyi, yiyecekleri taşırız. Bu bizim tahliye planımızdır."
Daha yüksek bir noktada güvende olan Ranuku, "dalgaların her yeri dövdüğünü ve evlerin çatılarının sökülüp gittiğini" duyabiliyordu.
Ranuku, yine o tepede, kasırgalar ve deniz seviyesinin yükselmesinin yarattığı tehdidin, insanların adada yaşamaktan vazgeçmesine neden olmadığını açıklıyor.
"Bu adayı seviyoruz, biliyorsunuz. Temiz hava, her gün balığa çıkıyoruz, bu yüzden ayrılmak istemiyorlar.
"Eskiden pek çok kişi, gün batımını izlemek için tepede o eve gittiklerini, bunun 100 milyon dolarlık bir manzara olduğunu söylerdi."
Adalılar deniz seviyesinin yükselmesi ve fırtınalardan kaynaklanan afet riskini azaltmak için çalışıyor
Serua Köyü, nüfusun büyük bölümü taşınma çağrılarını reddettiği için, 2025'te Habitat for Humanity ile birlikte ayrıntılı bir afet riskini azaltma planı hazırladı.
Bunun yerine sakinler, atalarından kalma yuvalarını ve ona bağlı kültürü korumak istiyordu.
Rapor, adadaki evlerin yaklaşık yüzde 20'sinin kritik durumda olduğunu ve yalnızca üç evin bir kasırgaya dayanacak kadar sağlam olduğunu ortaya koydu.
Rapor, "Serua Adası, yüksek gelgitler ve kral gelgitleri sırasında deniz duvarının aşılması olaylarını daha sık yaşıyor, toprak verimliliğini etkileyen tuzlu su sızması ve yağışların ardından biriken sular nedeniyle sağlık riskleri artıyor" dedi.
"Değerlendirme, Serua Adası'nda doğal dalga kıranlarının eksik olduğunu ve adanın sürekli olarak deniz seviyesinin yükselmesi ile kasırgalar tarafından tehdit edildiğini gösteriyor.
"Evlerin yüzde 50'den fazlasında, dengesiz temel ve çatılar ile zayıf birleşim yerleri, duvarlar ve destekler bir arada bulunuyor, bu da bu konutları kasırgalara ve şiddetli hava olaylarına karşı en savunmasız hale getiriyor."
Raporu aldıktan sonra köy, dayanıklılığını güçlendirmek için işe koyulmakta vakit kaybetmedi.
Ekim ayındaki bir ziyaret sırasında, kuzey kıyı şeridi boyunca onlarca işçi evleri yeniliyordu.
Dayanaksız duvarlar ve dalgalı sac çatılar sökülüp tekneyle anakaraya taşınıyordu. Bazı evler sel riskini azaltmak için çoktan yükseltilmişti, diğerleri de yakında aynı işlemi görecekti.
Rapor, adaya ulaşımı iyileştirmek için daha sağlam bir yol yapılmasını da önerdi. Alçak gelgitte, deniz tabanından yükselen bir dizi elektrik hattının rehberliğinde, adaya kadar uzanan 750 metreyi yürümek mümkün.
Ancak yüksek gelgitte adaya yalnızca tekneyle ulaşılabiliyor ve rapora göre o zaman bile adaya yanaşmayı daha güvenli ve kolay hale getirmek için çalışılması gerekiyor.
Ranuku, köyünün bu çalışmalara kararlı olduğunu söylüyor. Suyun karşı kıyısındaki Fiji'nin Coral Coast bölgesine bakarak, "Neden gitmek isteyelim ki?" diye soruyor.