Sahte bildirimlerden, sessizce ücretli aboneliklere dönüşen ücretsiz denemelere kadar, uzun zamandır beklenen Dijital Adillik Yasası, kullanıcıları tıklamaya, harcamaya ve abone kalmaya iten tuzakları tanımlayıp yasaklayacak.
Avrupa Komisyonu, Euronews'ün gördüğü Digital Fairness Act taslağına göre, stokların tükenmek üzere olduğuna dair asılsız iddialardan önceden işaretlenmiş ek ürün kutularına ve usandırıcı açılır pencerelere kadar, on tür manipülatif internet sitesi ve uygulama tasarımını doğrudan yasaklamayı planlıyor.
REKLAM
REKLAM
Çarşamba günü sunulması beklenen teklif, video oyunlarında çocuklar için ganimet kutularını ve öde-kazan özelliklerini de yasaklayacak, çevrim içi aboneliklerde "sözleşmeyi burada feshedin" düğmesini zorunlu kılacak ve Komisyonun şirketlere küresel cirolarının yüzde 6'sına kadar para cezası vermesine imkân tanıyacak.
Komisyonun etki değerlendirmesi, kuralların 2025 ile 2035 arasında tüketicileri 88.4 milyar euro tutarında mali kayıptan koruyacağını tahmin ediyor. Haksız uygulamalara harcanan zamanı da hesaba katan çalışma, yıllık faydayı 13.7 milyar euro, tedbirler arasındaki örtüşmeler dikkate alındığında işletmeler için yılda 678 milyon euro tutarındaki yinelenen maliyetlere karşılık gelecek şekilde hesaplıyor.
Taslak, AB'nin 2005 tarihli Haksız Ticari Uygulamalar Direktifinin yerine, 27 üye devletin tamamında doğrudan uygulanacak bir tüzük getiriyor.
Metnin merkezinde, her koşulda haksız sayılan yeni bir "karanlık kalıplar" listesi yer alıyor. Bu da yetkililerin artık zararı her vaka için tek tek kanıtlamak zorunda olmayacağı anlamına geliyor. Liste şunları kapsıyor:
- iptali kaydolmaktan orantısız biçimde daha zor hale getirmek
- fiyatları ya da otomatik yenileme şartlarını gizlemek
- alternatif olmadığı izlenimini gerçeğe aykırı biçimde vermek
- bir ürünün bulunabilirliği veya popülerliği hakkında yanlış ya da koşulsuz iddialarda bulunmak
- satın alma süreci boyunca tekrarlanan kıtlık uyarıları
- ek ürünler veya miktarlar ekleyen önceden seçili seçenekler kullanmak
- bir reddi yanlış tercihmiş gibi çerçevelemek
- tüketicileri, daha önce verdikleri bir kararı değiştirmeleri için tekrar tekrar sıkıştırmak
- kafa karıştırıcı çift olumsuz ifadeler kullanmak
- birinin kullanıcıyla iletişime geçtiği izlenimini veren sahte bildirimler
Komisyon, listeye yeni hileler eklemek için yeniden yasa yapıcılara dönmek zorunda olmayacak.
Taslak ayrıca, kaçınılmaz ücretlerin yalnızca ödeme aşamasında ortaya çıktığı damla fiyatlandırmayı da yasaklıyor. Rakiplerin gerçek fiyatları yerine üreticinin tavsiye ettiği fiyata göre hesaplanan "önce/şimdi" indirimlerini de yasaklıyor ve dropshipping yapan satıcıların yanıltıcı iddialarını kara listeye alıyor.
Çocuklara özel bir önem veriliyor. Ücretli ganimet kutuları ve öde-kazan mekanikleri, video oyunlarında reşit olmayanlar için yasaklanacak. Oyun içi para birimlerinin gerçek para karşılığını göstermesi gerekecek ve bir ebeveyn onaylamadığı sürece çocuklar için varsayılan olarak kapalı olacak.
Reşit olmayanların profillenmesine dayalı reklamcılık, halihazırda Dijital Hizmetler Yasası kapsamındaki büyük platformlar ile sınırlı olmaksızın tüm tacirler için yasaklanacak.
Tüm kullanıcılar, otomatik oynatmayı, kendi faaliyetleriyle ilgisi olmayan bildirimleri, seri yapma tarzı ödülleri ve insanları meşgul tutmak için ilişkileri taklit eden sohbet botu özelliklerini kapatma hakkına kavuşacak.
Ücretsiz deneme süreleri, tüketici açıkça onay vermedikçe artık kendiliğinden ücretli aboneliklere dönüşemeyecek. Müşteriler ayrıca otomatik yenilemelerden önce hatırlatma alacak ve müşteri hizmetlerinde bir insanla konuşma hakkına sahip olacak.
AB tüketici hukuku açısından bir ilk olarak, taslak yapay zeka alışveriş aracıları için kurallar getiriyor. Kullanıcılar hangi satın almaların mutlaka kendi onaylarına tabi olacağını seçebilecek ve bu araçlar sponsorlu önerileri açıklamak zorunda olacak.
Tüzük, yürürlüğe girmesinden 12 ay sonra uygulanmaya başlayacak. Öncesinde Avrupa Parlamentosu ve üye devletler tarafından onaylanması gerekiyor.
Almanya'dan itiraz
Teklif şimdiden Berlin'den dirençle karşılaşıyor. Agence Europe'ün aktardığı, 14 Ekim tarihli bir "non-paper"da, Alman hükümeti yeni bir yatay yasa yaratmak yerine mevcut tüketici direktiflerinin değiştirilmesi gerektiğini savundu.
Ayrıca, Haksız Ticari Uygulamalar Direktifinin bir tüzüğe dönüştürülmesi için gerekçenin "henüz yeterince ortaya konmadığını" da belirtti.
Dosyayı yürüten Tüketicilerden Sorumlu Komisyon Üyesi Michael McGrath, sektörü rahatlatmaya çalıştı.
Geçen yıl Brüksel'deki bir perakende zirvesinde yaptığı konuşmada, Euronews'ün haberine göre, yasayı idari yükleri hafifletecek "hem tüketici yanlısı hem de iş dünyası yanlısı bir girişim" olarak nitelendirdi.