Artan yakıt maliyetlerine ve ciddi sürücü kıtlığına rağmen, Transport Exchange Group CEO’su Lyall Cresswell hâlâ piyasadan çıkarılabilecek çok daha fazla verimlilik olduğuna inanıyor.
Süpermarket raflarında ürünler azaldığında hepimiz paniğe kapılıyoruz. Peki büyük bir jeopolitik kriz bunu gündeme getirmediği sürece, onların o raflara nasıl geldiğini gerçekten hiç düşündünüz mü?
REKLAM
REKLAM
Karayolu taşımacılığı, Avrupa’daki iç yük taşımacılığının yaklaşık yüzde 80’ini üstleniyor ve AB27’nin toplam GSYH’sine yaklaşık yüzde 3,75 oranında katkı sağlıyor. Ancak Transport Exchange Group’un (TEG) kurucusu ve CEO’su Lyall Cresswell’e göre bu sektör hâlâ “muhtemelen hakkında pek bir şey bilmediğiniz en büyük sektör” olmayı sürdürüyor.
Lyall, sektörün karşı karşıya olduğu zorlukları ve olası ekonomik faturayı konuşmak üzere The Big Question’ın son bölümünde stüdyoda Angela Barnes’a katıldı.
Karayolu yük taşımacılığı Avrupa ekonomisi için ne kadar önemli?
2025 yılında Avrupa’nın tamamındaki yük ve lojistik pazarının değeri 1 trilyon 475,88 milyar dolar (1 trilyon 263,66 milyar avro) olarak hesaplandı; bunun içinde karayolu taşımacılığının yıllık katkısı 400 milyar avronun üzerinde.
TEG, 10 bini aşkın işletmeyi birbirine bağlıyor ve bu yıl kıta genelinde yaklaşık 3 milyon yükün yönetilmesini bekliyor.
Sürücü açığı, emisyon hedefleri ve yetersiz yatırımlar derken, tıpkı hepimiz için olduğu gibi, sektörün şu anda karşı karşıya olduğu en büyük sorunun da yakıt fiyatları — yani küresel istikrarsızlıklar yüzünden sürekli dalgalanan akaryakıt fiyatı — olmasına şaşırmayacaksınız.
“Yakıt, bir taşımacılık şirketinin maliyetinin yaklaşık yüzde 30’unu oluşturuyor” diye açıklıyor Lyall.
Sektör çok düşük kâr marjlarıyla çalışıyor. Bu şirketler, ödemelerini işçilik için almadan çok önce yakıt parasını ödemek zorunda kaldıkları için, dalgalanmalarla sürekli başa çıkarken yeterli nakit akışını da korumak zorunda.
Yakıt fiyatları yükseldikçe raflardaki fiyatlar da artıyor; ancak fiyatları zıplatıp rafları boş gösterebilecek tek sorun bu değil.
Yaşlanan işgücü
Sadece karayolu yük taşımacılığı bile Avrupa’da 3 milyondan fazla kişiye istihdam sağlıyor; depolama ve destek faaliyetleri ise buna birlik genelinde neredeyse 2,5 milyon çalışan daha ekliyor.
Buna rağmen sektör ciddi bir sürücü açığıyla karşı karşıya. 2024’te doldurulamayan sürücü pozisyonlarının sayısı 233 binden 426 bine çıkarak neredeyse ikiye katlandı; 2025’te ise 444 bine yükseldi.
Bazı öngörüler, sorunun büyümeye devam ederek Avrupa genelinde doldurulamayan sürücü sayısının 745 bine kadar çıkabileceğini gösteriyor.
“Ne yazık ki sürücü kadrosu ciddi biçimde yaşlanıyor” diye açıklıyor Lyall.
“Alman kamyon şoförlerinin yüzde 50’si 55 yaşın üzerinde. Ama bu, muhtemelen birçok başka sektörde de gördüğünüz genel eğilimi izliyor” diye devam ediyor.
“Avrupa’daki geleneksel uzun yol taşımacılığı, şoförlerin evlerinden, üslerinden günlerce, hatta kimi zaman haftalarca uzakta kalması anlamına geliyordu; dolayısıyla bunun herkes için cazip olmadığını tahmin edebilirsiniz.”
Peki çözüm ne? Lyall’a göre burada teknolojinin önemli bir rolü olabilir.
Yapay zekâ destekli güzergâh planlamasının, nakliye şirketlerinin daha az kaynakla daha çok iş yapmasını sağlayarak sürücü açığının yarattığı baskıyı bir nebze hafifletebileceğine inanıyor.
Teknoloji karayolu taşımacılığı sektörünü düzeltebilir mi?
Aktif gürültü engelleme, ayarlanabilir koltuklar ve şerit takip sistemleri gibi uygulamalarla sürücü güvenliği ve konforunu artırmak için çok çaba harcanmış olsa da, Lyall hâlâ yetersiz kamu altyapısının – örneğin güvenli ve korunaklı park alanlarının eksikliğinin – sektöre yeni insanları çekebilmek için ele alınması gereken bir sorun olduğunu düşünüyor.
Teknolojiyi konuşmuşken, Lyall’a yakın gelecekte sürücüsüz kamyonlar görebilecek miyiz? diye sorduk. Bu, aradığımız çözüm olabilir mi?
“Bence bir noktada, otoyol üzerinde dağıtım merkezleri arasında, nokta A’dan nokta B’ye yapılan taşımacılıkta bunun hayata geçtiğini göreceğiz” diye açıklıyor.
“Ama iş, yükün alındığı ilk kilometreye ve teslimattaki son kilometreye geldiğinde, bunun hayata geçmesinin daha uzun süreceğini düşünüyorum” diyor Lyall, The Big Question’a.
The Big Question , Euronews Business’ın gündemin en önemli başlıklarını konuşmak üzere sektör liderleri ve uzmanlarla bir araya geldiği bir program dizisidir.
Avrupa’nın lojistik sektörüyle ilgili tam tartışmayı görmek için yukarıdaki videoyu izleyin.