Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası’nın faaliyet gösterdiği bölgelerde ekonomik büyümenin, İran savaşı yüzünden enerji fiyatları artıp enflasyon yüzde 6,4’e yükseldiği için, bu yıl öngörülenden daha belirgin biçimde yavaşlaması bekleniyor.
Orta ve Doğu Avrupa, Orta Asya, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’ya yayılan yükselen ekonomilere yatırım yapan Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Ortadoğu’daki tırmanan çatışmayı önemli bir ekonomik bozulma kaynağı göstererek faaliyet gösterdiği bölgeler için büyüme tahminlerini düşürdü.
REKLAM
REKLAM
EBRD, "Strai(gh)t talk" başlıklı son Bölgesel Ekonomik Görünüm raporunda, faaliyet gösterdiği bölgelerde toplam büyümenin 2026’da yüzde 3,1 olacağını, bunun 2025’te öngörülen yüzde 3,4’lük oranın ve şubatta yayımlanan tahminin 0,5 puan altında bulunduğunu öngörüyor.
Büyümenin 2027’de yüzde 3,6’ya toparlanması bekleniyor; ancak bu tahmin de daha önceki öngörülerin biraz altında.
Rapora göre artan petrol ve gaz fiyatları, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz taşımacılığının aksaması ve Avrupa ile ABD enerji maliyetleri arasındaki farkın açılması, birçok ekonomide rekabet gücünü zayıflattı ve ekonomik ivmeyi yavaşlattı.
EBRD, faaliyet gösterdiği bölgelerde büyümenin 2026’nın ilk çeyreğinde yıllık bazda yüzde 2,9’a yavaşladığını tahmin ediyor. Mısır, Kazakistan, Romanya, Türkiye ve Ukrayna’nın da aralarında bulunduğu birçok büyük ekonomide beklentilerin altında performans kaydedildi.
Yeni rapora eşlik eden değerlendirmesinde EBRD Başekonomisti Beata Javorcik, "Ortadoğu’daki çatışma, imalat sanayinde zayıflık ve kırılgan mali dengelerle zaten boğuşan bölgeler için yeni bir şok yarattı" dedi.
Enflasyon görünümü bozuluyor, borçlanma maliyetleri artıyor
Raporda, 2025’in sonlarında görülen ılımlı dönemin ardından enflasyonda yeniden yükseliş yaşandığı vurgulanıyor.
EBRD bölgelerinde ortalama enflasyon, 2026’nın şubat-nisan döneminde yüzde 6,4’e çıkarak 1,2 puan arttı.
Bankaya göre, yükselen enerji ve gıda fiyatları ana itici güç olurken, bazı ekonomilerde para birimlerinin ABD doları karşısında değer kaybetmesi de baskıyı artırdı.
EBRD, özellikle birçok EBRD ekonomisinde gıda ve enerjinin hanehalkı harcamaları içinde gelişmiş ülkelere kıyasla daha büyük paya sahip olması nedeniyle, enflasyonun daha önce öngörülenden daha uzun süre yüksek kalmasının muhtemel olduğu uyarısında bulundu.
EBRD’nin faaliyet gösterdiği ekonomilerin neredeyse üçte ikisi, tüketicileri desteklemek veya enerji tüketimini azaltmak amacıyla akaryakıt fiyat tavanları, vergi indirimleri ve hedefli sübvansiyonlar gibi önlemler hayata geçirdi.
Ancak banka, kamu maliyesi üzerinde giderek artan bir baskı oluştuğu uyarısında bulundu.
Daha yüksek enerji maliyetleri, artan borçlanma giderleri ve sıkılaşan küresel finansal koşullar, özellikle halihazırda yüksek borç yüküne sahip ekonomilerde baskıyı artırıyor.
Raporda, çatışmanın uzamasının enerji fiyatlarında yeni artışlara yol açabileceği, tedarik zinciri aksaklıklarını derinleştirebileceği ve EBRD bölgelerinin büyüme görünümü üzerindeki baskıyı daha da artırabileceği uyarısı yer alıyor.