Piyasalarda Hürmüz Boğazı’ndaki fiili kapanışın sona erdiğine dair güven artarken petrol fiyatları varil başına 80 doların altına indi. IEA’ya göre gelişmiş ekonomilerdeki stratejik petrol rezervleri 1990’dan beri en düşük düzeyde.
Çarşamba günü petrol fiyatlarındaki düşüş derinleşti; uluslararası gösterge Brent, mart ayı başından bu yana ilk kez varil başına 80 doların altından işlem gördü. Haftanın sonuna kadar Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını öngören ABD-İran çerçeve barış anlaşmasının yarattığı iyimserlik, fiyatları aşağı çekmeye devam etti.
REKLAM
REKLAM
Boğazdan geçişlerin yeniden başlaması olasılığı, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatının kilit merkezi olan Körfez'den enerji arzının uzun süre kesintiye uğrayacağı yönündeki kaygıları hafifletmeye yardımcı oldu.
Bu gelişme, Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) küresel petrol piyasası tarihindeki en büyük arz kesintisi olarak tanımladığı sürecin sona erdiğine işaret edebilir.
IEA: OECD ülkelerinde petrol stokları 1990'dan bu yana en düşük seviyede
IEA'ya göre ABD ile İran arasındaki geçici barış anlaşması, gelişmiş ekonomilerdeki stratejik petrol rezervlerinin 1990'dan bu yana en düşük seviyeye gerilediği bir döneme denk geliyor. Hükümetler, Körfez'deki çatışmanın yol açtığı aksaklıkları telafi etmek için acil durum stoklarını kullanmaya devam ediyor.
Ajans aynı zamanda çatışmanın tüketimi de baskıladığı uyarısında bulundu.
IEA, haziran ayı Petrol Piyasası Raporu'nda küresel petrol talebi tahminini düşürdü; daha yüksek akaryakıt fiyatları ve arz kesintilerinin talebi baskılaması nedeniyle tüketimin 2026 yılı boyunca gerilemesinin beklendiğini belirtti. Ajans, ticaret akımlarının normale dönmesi ve ekonomik koşulların iyileşmesiyle birlikte 2027'de yeniden büyüme öngörüyor.
Ancak IEA, barış anlaşmasına rağmen petrol arzındaki toparlanmanın hemen gerçekleşmeyebileceği uyarısında bulundu. Kuruluş, geçici ABD-İran anlaşması Orta Doğu petrol ihracatının toparlanmasına yardımcı olsa bile mayınların yavaş temizlenmesi ve deniz taşımacılığı güzergâhlarındaki kesintilerin sürmesi gibi önemli engellerin devam ettiğini vurguladı.
Petrol fiyatları, yatırımcıların ABD-İran barış anlaşmasına oynadığı beklentisiyle çakıldı
Uluslararası gösterge petrol fiyatları, yatırımcıların ABD Başkanı Donald Trump'ın boğazın cuma gününe kadar tamamen açılacağı ve geçiş ücretlerinin alınmayacağı yönündeki vaadine oynamasıyla geriledi.
Brent petrolünün gelecek ay vadeli kontratları, Orta Avrupa saatiyle (CET) 10.00 civarında varil başına 79 dolardan işlem görürken, ABD gösterge petrolü WTI'ın fiyatı da aynı saatte varil başına 76 dolardı. Avrupa'da doğal gaz fiyatları çarşamba sabahı megavatsaat başına 42 avronun altında seyretti.
Brent fiyatı, birkaç hafta önceki 100 doların üzerindeki seviyelerinden keskin biçimde geriledi ve son bir ayda piyasa beklentilerinin aniden değişmesiyle birlikte yüzde 33'ten fazla düştü. Ancak enerji sektörünün yeniden tam kapasiteye dönmesi yine de aylar alabilir.
İran'ın nükleer programına ne olacağı da dahil olmak üzere müzakerelerde önemli sorunlar sürerken, birçok analist temkinli kalmayı tercih ediyor. Ancak Wall Street'te hâkim olan umut, bu anlaşmanın dünya genelinde enflasyonu körükleyen bir çatışmaya uzun vadeli bir çözüm getirmesi yönünde.
Bölgesel üretimin ne hızla toparlanabileceği konusunda da soru işaretleri var. Sıvılaştırılmış doğal gaz üretimi söz konusu olduğunda ise, dünyanın en büyük LNG ihracat merkezi olan Katar'daki Ras Laffan endüstri kompleksi, tesislerde ciddi hasar olduğuna dair haberlerin ardından hâlâ mercek altında.
Avrupa'yı ne bekliyor
Önceki bir analizde Euronews, çatışma sona erse ve Hürmüz Boğazı'nın açılması yönünde karar alınsa bile Avrupa'da enerji fiyatlarının neden hızla düşmeyebileceğini ortaya koymuştu.
Avrupa, petrol ve gazının yalnızca küçük bir kısmını doğrudan Hürmüz Boğazı üzerinden tedarik etmesine rağmen ciddi şekilde etkilendi; zira toplam petrolünün yüzde 80–85'ini ithal ediyor ve özellikle krizle birlikte ciddi şekilde şişen Brent petrolü olmak üzere uluslararası gösterge fiyatlara bağımlı.
Avrupa Birliği Enerji Komiseri Dan Jørgensen, nisan ayı başında “O barış yarın gelse bile öngörülebilir gelecekte yine de normale dönmeyeceğiz” demişti.
Birlik genelinde fiyatların kayda değer ölçüde gerilemesi için, ham petrolün nihai maliyetinin iki temel unsuru olan savaş riski sigorta primleri ve tanker navlun ücretlerinin de düşmesi gerekecek.
Navlun ücretlerindeki yükseliş durmuş görünse de keskin bir düşüşe dair henüz güçlü kanıt yok. Öte yandan çok sayıda denizcilik raporu, sigortacıların riskleri yeniden fiyatlamadan önce boğazın güvenli biçimde işleyebileceğine dair somut kanıt beklemeyi sürdürdüğünü gösteriyor.