Dünyanın en ikonik göçlerinden biri, artan sıcaklıkların hayati öneme sahip çiçek nektarının kalitesini değiştirmesi nedeniyle risk altında.
Her sonbahar, milyonlarca monark kelebek tehlikelerle dolu bir yolculuğa çıkıyor; Kanada’daki tarlalardan Meksika’nın dağ ormanlarına kadar uzanan, 3 bin kilometreden fazla bir göçle kışı geçirmek üzere yola koyuluyorlar.
Bu göç, ABD genelinde gökyüzünü dolduran parlak turuncu kelebekleri izlemek için toplanan kalabalıklar sayesinde çok sayıda turisti kendine çekiyor.
Kışın sonunda ise kelebekler kuzeye, ABD’ye doğru uçarak sütleğen bitkilerine yumurtalarını bırakıyor.
Yıllardır monark kelebekler, iklim değişikliğinin artan tehdidine rağmen dayanıklılık gösterdi.
Habitat kaybı, aşırı hava olayları ve pestisit kullanımındaki artışa rağmen hayatta kalmayı başardılar.
Ancak şimdi bu destansı yolculukta çiçek nektarı gibi yeni bir engel var.
İklim değişikliği çiçek nektarını nasıl etkiliyor?
2023 yazında Ottawa Üniversitesi’nden bir bilim insanları ekibi, monarkların göç sırasında bağımlı olduğu bitkileri incelemeye başladı.
Global Change Biology Communications dergisinde yayımlanan çalışma, sıcaklıktaki çok küçük bir artışın (0,6°C) bile bu bitkilerin ürettiği nektarın kalitesini düşürmeye yettiğini ortaya koydu.
Bu “ısınmış” çiçeklerden beslenen monarklar, diğerlerine kıyasla yaklaşık dörtte bir oranında daha az vücut yağı depoladı.
Deneyi yürüten Profesör Heather Kharouba, “Isınma, nektarı daha az besleyici hâle getiriyor. Kelebekler istedikleri kadar beslenebilseler bile, daha düşük kaliteli nektarı telafi edemiyorlar,” dedi.
Çalışma, sıcaklıklar arttıkça mevsimin sonundaki çiçeklerin daha az nektar ürettiğini ve üretilen nektarın da daha düşük şeker içerdiğini gösterdi.
Monark kelebekleri korumak için bir ‘uyandırma çağrısı’
Bilim insanları ve doğa korumacıları uzun süredir monarkların geleceği konusunda endişe dile getiriyordu. Bu çalışma, daha incelikli bir riski gözler önüne seriyor.
Kharouba, "İklim değişikliğinin, tozlayıcıları dolaylı yoldan, güvendikleri kaynakları bozarak vurabildiğini görüyoruz. Bu bulguların, bu kelebekleri korumak için çalışan herkes ve hatta gezegen ısınırken bahçe eken ya da parklarla ilgilenen herkes için bir uyarı niteliğinde olduğuna inanıyorum," diye ekledi.
Çalışma, Flutterings: Monarchs and Climate Change (Kanat Çırpışları: Monarklar ve İklim Değişikliği) adlı yeni bir serginin de odağı oldu.
Kanadalı görsel sanatçı Valerie Chartrand tarafından küratörlüğü yapılan sergi, çevremizdeki canlılara nasıl baktığımız konusunda yeni tartışmalar başlatmayı ve sanat–bilim işbirliklerinin "karmaşık çevresel meselelerin kamuoyu tarafından daha iyi anlaşılmasını derinleştirebileceğini" göstermeyi amaçlıyor.