Dr. Mitchell, araştırmanın hayvanlardaki renk desenlerinin değişken çevre koşullarına uyum sağlayacak şekilde esnek biçimde evrildiğini gösterdiğini belirtti.
Daha olgun biri gibi görünmek için kıyafetlerini o yönde seçmek, ergenlik döneminin bir parçası olarak görülebilir. Ancak bu davranış yalnızca insanlara özgü değil.
REKLAM
REKLAM
Yapılan yeni bir araştırma, yavru palyaço balıklarının (anemon), daha yaşlı balıkların bulunduğu ortamlarda ek beyaz dikey çizgilerini daha erken yaşta kaybettiğini ortaya koydu.
Japonya’daki Okinawa Institute of Science and Technology (OIST) tarafından yürütülen çalışma, katı bir hiyerarşik düzene sahip domates anemon balıklarında (amphiprion frenatus) genç bireylerin sosyal çevreye nasıl tepki verdiğini inceledi. Bulgular, PLOS Biology dergisinde yayımlandı.
Çizgiler hiyerarşinin işareti
Anemonlar içinde yaşayan bu türde genellikle yalnızca bir üreme çifti bulunuyor. Daha genç ve alt konumdaki balıklar ise daha küçük boyutları ve bir ya da iki ek beyaz dikey çizgileriyle ayırt edilebiliyor.
Çalışmanın ilk yazarı Dr. Laurie Mitchell, “Daha önce anemon balıklarının birbirini tanımak için çizgileri saydığını göstermiştik. Bu beyaz dikey çizgiler iletişim açısından temel öneme sahip,” dedi.
Anemon balığı türlerinin yaklaşık üçte birinde bu çizgiler yetişkinliğe geçişte kayboluyor. Bu durum özellikle daha küçük gruplar halinde yaşayan türlerde görülüyor. Hiyerarşide boyut farklarının belirgin olduğu bu yapılarda, statü göstergelerinin hayatta kalmak açısından önemli olduğu değerlendiriliyor.
Araştırmacılar, bu değişimin nasıl gerçekleştiğini anlamak için genç balıkları yetişkinlerin bulunduğu anemonlarda ve boş ya da yapay anemon ortamlarında gözlemledi.
Sonuçlar şaşırtıcı oldu: Yetişkin balıkların varlığında çizgi kaybı hızlandı. Oysa ek çizgiler alt statüyü gösteriyordu.
Dr. Mitchell, “Bu ilk bakışta çelişkiliydi çünkü ek çizgilerin itaatkâr konumu işaret ettiğini biliyoruz,” dedi.
Neden çizgilerini kaybediyorlar?
Yumurtadan çıktıktan sonra kısa bir süre açık denizde yaşayan anemon balıkları, daha sonra bir mercan türüne yakın deniz şakayığı bulup yerleşiyor. Araştırmacılara göre “bebek çizgileri”, yerleşik yetişkin balıklar karşısında tehditkâr görünmemeyi ve çatışmadan kaçınmayı sağlıyor olabilir.
Ancak yeni rakipler gelmeden önce sosyal konumlarını sağlamlaştırmak isteyen genç balıkların, çizgilerini erken kaybetmeleri bu stratejinin bir parçası olabilir.
Buna karşılık boş deniz şakayıklarında yaşayan balıkların ek çizgilerini daha uzun süre koruduğu gözlendi. Bu durumun, olası yetişkin istilalarına karşı bir tür “sigorta” işlevi gördüğü düşünülüyor.
Dr. Mitchell, araştırmanın hayvanlardaki renk desenlerinin değişken çevre koşullarına uyum sağlayacak şekilde esnek biçimde evrildiğini gösterdiğini belirtti.
Çizgiler nasıl kayboluyor?
Palyaço balıklarının beyaz çizgileri, iridofor adı verilen ışığı yansıtan özel hücrelerden oluşuyor.
Mikroskobik incelemelerde, bu hücrelerde toplu hücre ölümü tespit edildi. Hücrelerin küçüldüğü, zarlarının buruştuğu ve çekirdeklerinin parçalandığı gözlemlendi.
Beyaz çizgilerin yerini ise balığın karakteristik turuncu derisi alıyor.
Çalışmanın ortak yazarlarından Prof. Vincent Laudet, “Bu tür pigment özellikleri basit görsel işaretler olarak görülse de aslında zengin bir biyolojik anlam taşır,” dedi. Araştırmanın, renk desenlerinin yalnızca nasıl oluştuğunu değil, ne işe yaradığını anlamaya katkı sağladığı ifade edildi.