Kilo vermede yeni dersler: Piton yılanlarının sıra dışı metabolizması, yeni nesil obezite tedavileri için ilham kaynağı olabilir.
Bir pitonun olağanüstü metabolizması, sağlıklı kilo kaybı için yeni yolların önünü açabilir ve hatta yaşa bağlı kas kaybıyla mücadeleye yardımcı olabilir.
REKLAM
REKLAM
On yıldan kısa bir süre içinde, yeni zayıflama ilaçları pazarı dönüştürdü, milyonlarca insana yardımcı oldu ancak sık sık bulantı ya da sindirim rahatsızlığı gibi yan etkilere yol açtı. Peki benzer bir iştah kontrolü, bu olumsuzluklar olmadan da sağlanabilseydi?
Amerika Birleşik Devletleri'ndeki bilim insanları, pitonların kanında, yeterince yediğimizde beyne bunu bildiren, daha önce tanımlanmamış bir molekül tespit etti.
Uzunluğu yedi metreye kadar ulaşabilen bu boğucu yılanlar, örneğin bir bütün antilopu tek seferde yiyebiliyor ve ardından aylarca, hatta yıllarca besin almadan yaşayabiliyor. Araştırmanın amacı yılanların beslenme biçimini taklit etmek değil; pitonların kalplerine ya da kaslarına uzun vadede zarar vermeden hem uzun süre aç kalıp hem de aşırı yemek yiyebilmeleri, bilim insanlarının ilgisini çeken nokta.
pTOS, yeni GLP-1 mi?
Para-tiramin-O-sülfat (pTOS) adı verilen molekül, Colorado Boulder Üniversitesi'nden Profesör Leslie Leinwand ve ekibi tarafından, Afrika, Asya ve Avustralya'da yaşayan bu zehirsiz yılanların sindirim sistemini incelerken keşfedildi. Stanford Medicine ve Baylor Üniversitesi'nden araştırmacılarla yürütülen çalışma, Nature (kaynak İngilizce) Metabolism dergisinde yayımlandı.
Bilim insanları, pitonların yemek yedikten hemen sonra kalplerinin yüzde 25 oranında büyüdüğünü ve öğünü sindirmek için metabolizmalarının 4.000 kat hızlandığını, buna karşılık kanda pTOS düzeyinin de (1.000 kattan fazla) dramatik biçimde yükseldiğini gözlemledi. İnsanlarda da pTOS yemeklerden sonra artıyor, ancak çok daha mütevazı düzeyde, yaklaşık iki ila beş kat.
pTOS'taki bu ani yükseliş sindirim sürecinin bir parçası: Vücut, tirozin adlı bir amino asidi kullanıyor; bağırsak bakterileri bunu tiramin adlı bir bileşiğe dönüştürüyor. Karaciğer ise tiramini pTOS'a çeviriyor; pTOS beyne ulaşıp tokluk sinyali gönderiyor ve böylece iştahı bastırıyor.
Bu molekül, laboratuvarlarda şimdiye dek gözden kaçmıştı; çünkü sık kullanılan deney hayvanları olan fareler ve sıçanlar, onu yemek sonrasında doğal olarak üretmiyor.
Ozempic ve Wegovy gibi ilaçların hedef aldığı GLP-1 hormonu, sindirimi yavaşlatıp kan şekerini düzenleyerek vücuda tokluk hissi veriyor. Yaygın yan etkiler arasında bulantı, sindirim sistemi rahatsızlıkları ve zaman zaman kusma yer alıyor.
Farelerde metabolizmaya zarar vermeden kilo kaybı
Hayvan deneylerinde pTOS verilen fareler daha az yemek yedi; uzun süreli tedavi, vücut ağırlığında azalmaya ve besin alımında düşüşe yol açtı. Bu etkiler, hareketlilik, enerji kullanımı ya da kan şekeri düzeylerinde önemli değişiklikler olmaksızın ortaya çıktı; bu da pTOS'un obezite araştırmaları açısından umut verici olabileceğini gösteriyor.
Bu keşif, vücudun yemek sonrası tok hissetmesine yardımcı olan yeni bir biyolojik mekanizmayı ortaya koyuyor. Doğal yollardan açlığı azaltan ve kilo kontrolünü destekleyen gelecekteki tedavilere kapı aralayabilir. Aynı zamanda bağırsak bakterilerinin metabolizmayı şekillendirmede ve beyne sinyaller göndermede ne kadar önemli bir rol oynadığını da vurguluyor. Şu ana dek pTOS yalnızca farelerde test edildi; insanlar üzerindeki etkileri henüz incelenmiş değil. İştah bastırıcı etkinin, prediyabeti veya tip 2 diyabeti olan kişilerde azalması ya da hiç görülmemesi de mümkün; bu da vücudun doğal 'tokluk sinyali'nin bu durumlarda aynı etkinlikte çalışmadığına işaret ediyor.