Aromalı, sosyal medyada pazarlanan, fark edilmesi zor ve denetimsiz nikotin poşetlerinin satışı gençler arasında patlama yaşıyor. Küresel tütün gözetim grubu STOP, bunun nikotin bağımlılığında yeni bir dalga yaratabileceği konusunda uyarıyor.
Nikotin torbaları pazarı – diş eti ile dudak arasına yerleştirilen küçük nikotin paketçikleri – düzenleme açıkları ve sosyal medya kampanyaları, aroma çeşitleri ve spor sponsorluklarını da içeren pazarlama taktikleri sayesinde hızla genişliyor; özellikle gençlerin bu durumdan etkilendiği, Salı günü yayımlanan STOP imzalı yeni bir bilgi notunda (kaynak İngilizce) uyarıldı.
REKLAM
REKLAM
Rapora göre 2025'te dünya genelinde tahmini 34 milyar nikotin torbası satıldı; bu, 2020'ye kıyasla yüzde 660'lık bir artış anlamına geliyor. Küresel pazarın 2027'ye kadar neredeyse 16 milyar dolar (13,8 milyar avro), 2028'e kadar ise 25 milyar dolara (21,6 milyar avro) ulaşması bekleniyor.
Bunun "son derece kârlı" olduğunu, bilgi notunun eş yazarı ve Birleşik Krallık'taki Bath Üniversitesi Tütün Kontrolü Araştırma Grubu'nda araştırma görevlisi ve koordinatör olan Sophie Braznell basın toplantısında söyledi. Pazar, aralarında Philip Morris International (PMI) ve British American Tobacco'nun (BAT) da bulunduğu dünyanın en büyük sigara üreticilerinin kontrolünde; her iki şirket de 2025'te küresel nikotin torbası pazarının kabaca üçte birini elinde bulunduruyordu.
Patlama yaşayan bu pazarın "tesadüf olmadığını" söyledi, STOP direktörü ve bilgi notunun diğer eş yazarı Jorge Alday.
Şirketlerin, ürünleri hem mevcut nikotin kullanıcılarına hem de gençler de dahil olmak üzere yeni tüketicilere agresif biçimde pazarlarken mevzuattaki boşluklardan yararlandığını savundu.
Bağımlılık yapan bir ürünün ücretsiz numuneleri
Nikotin torbalarının zararlı kanserojenler, toksik maddeler ve bağımlılık yapıcı nikotin içerdiğini söyleyen Braznell, tüm bu risklere rağmen raporun, çevrimiçi satışlara, okulların yakınında yapılan promosyonlara ve çeşitli ülkelerde ücretsiz numune dağıtıldığına dair bulgular ortaya koyduğunu belirtti.
Bilgi notuna göre Birleşik Krallık'ta Velo, Nordic Spirit ve Zyn de dahil olmak üzere nikotin torbası markaları, çevrimiçi mağazaları, etkinlikleri ve şehir merkezlerinde ürün dağıtan temsilcileri aracılığıyla tüketicilere ücretsiz numuneler sundu.
"Bir şirketin, bağımlılık yapan bir ürünün ücretsiz numunesini dağıtmayı normal görmesini hayal edin" dedi Alday. "Halk sağlığının karşı karşıya olduğu şey bu."
Şirketler ayrıca nane ve meyveden kahve, baharat ve tütüne kadar uzanan aromalarla nikotin torbalarını pazarlıyor. Aromaların kısıtlandığı pazarlarda bile üreticiler, "Rush", "Blast", "Frost", "Exotic Black" ve "Urban Vibe" gibi alternatif isimler kullanmaya başladı, diye ekledi Alday.
Diğer taktikler arasında, milyonlara – çocuklar ve gençler de dahil – ulaşan pazarlama kampanyalarıyla nikotin torbalarını arkadaşlık, aktif bir yaşam tarzı, romantizm ve başarıyla özdeşleştirmek de yer alıyor.
Alday, PMI ve BAT'nin Formula 1 sponsorluklarına dikkat çekerek şunları söyledi: "Bu pazarlama, yarış yayınlarını izleyen ve eğlence içerikleri ile sosyal medyayı tüketen milyonlarca çocuk ve gencin de aralarında bulunduğu yüz milyonlarca F1 hayranına ulaşıyor."
Sosyal medya fenomenleri de özellikle gençler arasında nikotin torbalarının tanıtılmasında rol oynadı. Bilgi notuna göre BAT'nin Velo markalı nikotin torbalarının sosyal medya pazarlaması, 2018 ile 2023 arasında 18 yaşın altındaki 10 milyondan fazla gence ulaştı.
"Gençlere ulaşmak istiyorsanız sosyal medya, elbette son derece kullanışlı ve güçlü bir araç" dedi Alday. "BAT, PMI ve Japan Tobacco, 24 binden 12 milyona kadar değişen takipçi sayısına sahip sosyal medya fenomenleriyle nikotin torbalarını tanıtmak için çalıştı."
Rapor, nikotin torbalarının fark edilmeden kullanılabilmesinin, sigara içmenin ya da elektronik sigara kullanımının yasak olduğu yerlerde de tüketilebildikleri için, onları gençler açısından özellikle cazip kıldığını da savunuyor.
"Pazarlama stratejisi işe yarıyor" dedi Alday. "Amaç, insanların çok çeşitli ürünler üzerinden giderek daha fazla nikotin tüketmesiyle birlikte daha çok para kazanmak."
Mevzuat boşluğu
Hızla büyüyen nikotin torbası pazarı, Avrupa'da ve ötesinde düzenlemelerin önüne geçmiş durumda; bu da şirketlerin, gençler de dahil olmak üzere tüketicilere satışını artırmasına imkân tanıyor.
Bazı ülkelerde nikotin torbaları ne açıkça izin verilen ne de açıkça yasaklanan bir ürün olarak tanımlanıyor; bu da bir düzenleme boşluğu yaratıyor. Alday, "Sektör bu muğlaklıklardan yararlanarak ülkelere sessizce girebiliyor ve düzenleyiciler yetişemeden bağımlılığın tohumlarını ekebiliyor" dedi.
Rapor, tütün şirketlerini, karar vericilere lobi yapmakla ve düzenleme tartışmalarını şekillendirmek için yatırım vaatleri, ekonomik teşvikler ve yasa dışı ticarete ilişkin uyarılar kullanmakla da suçluyor.
STOP, hükümetlere nikotin torbalarını daha sıkı düzenlemelere tabi tutmaları çağrısında bulunuyor; yaş sınırlamaları, reklam yasakları, sade (logosuz) paketleme zorunluluğu, aroma yasakları, nikotin yoğunluğuna üst sınır getirilmesi ve daha yüksek vergiler bu önlemler arasında yer alıyor.
Öneriler, büyük ölçüde Dünya Sağlık Örgütü'nün tavsiyeleriyle uyumlu ve AB'li politika yapıcıların, ortaya çıkan yeni nikotin ürünlerinin nasıl düzenleneceğini netleştirmeye çalıştığı bir döneme denk geliyor.