Aralarında Almanya'nın da bulunduğu çok sayıda üye ülke, Devrim Muhafızları Ordusu'nu IŞİD ve El Kaide gibi gruplarla birlikte AB'nin terör listesine sokacak olan bu tanımlama için bastırıyor.
İran'ın protestoculara yönelik şiddetli baskısı, Avrupa Birliği (AB) içinde uzun süredir devam eden ve baskının arkasındaki kilit güç olarak görülen İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) terör örgütü olarak tanımlanması tartışmasını yeniden alevlendirdi.
REKLAM
REKLAM
AB’nin İran Devrim Muhafızları’nı terör listesine alması, örgütü IŞİD, El Kaide, Hamas ve Filistin İslami Cihad gibi gruplarla aynı kategoride konumlandıracak.
Avrupa Konseyi kurallarına göre bu adım, üyelerine seyahat yasağı, mal varlıklarının dondurulması ve listedekilere fon ya da ekonomik kaynak sağlama yasağı anlamına geliyor.
Brüksel’deki diplomatlara göre, Almanya ve Baltık ülkeleri, protestolara yönelik sert müdahalelerin ardından tartışmanın yeniden gündeme alınması için bastırıyor. AB’nin Siyasi ve Güvenlik Komitesi’nde bu hafta yapılan büyükelçiler toplantısında konu geniş biçimde ele alınsa da henüz resmi bir öneri sunulmadı.
ABD merkezli bir İranlı insan hakları kuruluşu, protestolar sırasında 2.000’den fazla kişinin öldürülmüş olabileceğini ve halka açık infazların sırada olabileceğini belirtti.
Hollanda Dışişleri Bakanı David van Weel, X hesabından AB’yi “Devrim Muhafızları’nı terör örgütü olarak tanımaya” çağırdı. Fransa’dan merkezci milletvekili Pieyre-Alexandre Anglade da benzer bir açıklama yaparak, “Başta Devrim Muhafızları olmak üzere rejimin acımasız askerleri tarafından yüzlerce sivil öldürülmüşken Avrupa sessiz kalamaz,” dedi.
ABD, Kanada ve Avustralya Devrim Muhafızları’nı hâlihazırda terör örgütü olarak tanıyor. ABD Başkanı Donald Trump ise Salı günü yaptığı açıklamada, Tahran’ın halka açık infaz tehditlerini hayata geçirmesi durumunda “çok güçlü bir karşılık” göreceği uyarısında bulundu.
Diplomatlara göre, İtalya, Fransa ve İspanya konuyla ilgili henüz nihai bir tutum belirlemiş değil. Bir Avrupa diplomatı, Euronews’e yaptığı açıklamada ülkesinin karara karşı çıkmadığını ancak önce “anlamlı bir tartışma” yapılması gerektiğini söyledi.
'İnsanların yüzüne ateş ediyorlar'
1979 yılında Ayetullah Ruhullah Humeyni tarafından kurulan Devrim Muhafızları, İran’ın kara, deniz, hava ve istihbarat unsurlarını kapsayan; yalnızca ülkenin dini liderine bağlı elit bir askeri güç olarak tanımlanıyor.
Grup, İran’daki protestoları şiddetle bastırmak, Rusya’ya silah sağlamak, İsrail’e balistik füzeler fırlatmak ve Lübnan’daki Hizbullah, Filistin’deki Hamas ve Yemen’deki Husi isyancılar gibi müttefik silahlı örgütlerle yakın ilişkiler yürütmekle suçlanıyor.
Kısa süre önce devlet televizyonunda yayınlanan bir açıklamada, Devrim Muhafızları “teröristlerin” İran güvenlik güçlerine ait tesislere saldırdığını iddia etti. ABD Başkanı Donald Trump ise İran yönetimini “çok fazla insanı öldüren canavarlar” olarak nitelendirerek, protestocuların idam edilmesi halinde “çok güçlü bir yanıtla karşılaşacakları” uyarısında bulundu.
Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola, Euronews’e yaptığı açıklamada, Avrupa Birliği’nin Devrim Muhafızları’nı terör örgütü olarak tanımasını desteklediğini belirtti. Metsola, Avrupa Parlamentosu’nun bu konuda hemfikir olduğunu vurgulayarak diğer AB kurumlarını da aynı yönde adım atmaya çağırdı.
Avrupa Parlamentosu’nun İran ile ilişkilerden sorumlu Delegasyon Başkanı Yeşiller Partili Hannah Neumann ise grubun terör listesine alınmasının İran halkına verilen desteğin “açık bir sembolü” olacağını söyledi. “Onların bir terör örgütü olduğunu söylüyoruz, ki öyleler. Ve protestocularla dayanışma içinde olduğumuzu ifade ediyoruz,” diyen Neumann, “İnsanların yüzüne ateş ediyorlar,” ifadelerini kullandı.
Neumann ayrıca, grubun terör listesine alınmasının, özellikle finansal işlemlerin engellenmesi gibi yaptırımların uygulanmasını kolaylaştıracağını belirtti.
2019’da Trump yönetimi, elit Kudüs Gücü de dahil olmak üzere Devrim Muhafızları’nı “yabancı terör örgütü” ilan etmiş, gerekçe olarak örgütün “terör eylemlerine doğrudan katılımını, terörizme kurumsal desteğini ve ABD vatandaşlarının öldürülmesindeki rolünü” göstermişti.
2023 yılında Avrupa Parlamentosu, Mahsa Amini’nin ölümüyle başlayan protestoların bastırılmasındaki rolleri nedeniyle grubu kınamış ve AB üyesi devletlere, Devrim Muhafızları, Kudüs Gücü ve Basij milislerinin terör listesine eklenmesi çağrısında bulunmuştu. Parlamento üyeleri, “Grubun askeri, ekonomik veya bilgi operasyonları yürüttüğü her ülke bu kurumla tüm ilişkilerini kesmeli ve faaliyetlerini yasaklamalıdır,” açıklamasında bulunmuştu.
Yasal dayanak eksikliği
AB kurallarına göre, bireyler, gruplar veya kuruluşlar ancak bir üye devlet ya da üçüncü bir ülkedeki yetkili makamın kararı sonrasında terör listesine alınabiliyor. Nihai onay için oybirliği gerekiyor; yani tek bir üye devletin itirazı bile bu süreci engelleyebiliyor.
Mart 2024’te Almanya’nın Düsseldorf Yüksek Bölge Mahkemesi, 2022 yılında Bochum’daki bir sinagoga yapılan saldırının İran devletiyle bağlantılı olduğunu hükme bağlamıştı. Bu karar, AB’nin nihayet Devrim Muhafızları’nı terör listesine alma yönünde ilerleyebileceği yönündeki beklentileri artırdı.
Buna karşın, siyasi faktörler de süreci yavaşlatıyor. Diplomatlara göre Fransa ve İtalya, İran’da tutuklu bulunan vatandaşlarının durumunu dikkate alarak Tahran’la diplomatik ilişkileri tamamen koparmakta temkinli davranıyor.
Küresel deniz taşımacılığında önemli bir rol üstlenen Yunanistan ise Kızıldeniz’deki ticari gemileri Husi saldırılarına karşı korumaya çalışıyor. Atina, geçmişte İran’ın tankerlerine el koyması nedeniyle Tahran’la defalarca gerginlik yaşamıştı.
Bazı AB yetkilileri, Devrim Muhafızları’nın birçok üyesinin hâlihazırda İran’ın nükleer programıyla bağlantılı olarak AB yaptırımları altında bulunduğunu hatırlatarak, grubun terör örgütü olarak tanımlanmasının gerilimi artırma riskine dikkat çekiyor. Onlara göre bu adım, Brüksel’in elindeki mevcut diplomatik kozları güçlendirmeden krizi derinleştirebilir.