AB, Hürmüz Boğazı krizinin bu yılın başlarında enerji fiyatlarını keskin biçimde artırmasının ardından 2026 ekonomik büyüme tahminini aşağı çekti. Çatışmanın sona ereceğine dair işaret görülmezken, artan enerji maliyetleri ek mali destek önlemleri talep eden üye ülkeler içindeki gerilimi körüklüyor.
Avrupa Komisyonu perşembe günü, Orta Doğu’da devam eden çatışmanın enerji fiyatlarını keskin biçimde artırması nedeniyle Avrupa ekonomisine ilişkin 2026 büyüme tahminini düşürdü.
REKLAM
REKLAM
AB ekonomisinin 2026’da artık yalnızca yüzde 1,1 büyümesi bekleniyor. Bu oran, Komisyon’un sonbahar tahmininde öngörülen yüzde 1,4’ün altında kaldı. Euro Bölgesi için büyüme tahmini ise daha da aşağı çekilerek yüzde 0,9’a indirildi.
Komisyon raporunda, dünyanın başlıca petrol ve gaz taşımacılığı rotalarından biri olan Hürmüz Boğazı çevresinde tırmanan gerilimin küresel enerji piyasalarında yol açtığı aksamanın, Avrupa’nın ekonomik görünümünü ciddi şekilde kötüleştirdiği uyarısında bulundu.
Raporda, "2026 Şubat ayı sonundan önce AB ekonomisinin, enflasyondaki düşüşün devam etmesiyle birlikte ılımlı bir hızda büyümeyi sürdürmesi bekleniyordu. Ancak çatışmanın başlamasından bu yana görünüm önemli ölçüde değişti," denildi.
Hürmüz çevresindeki aksama nedeniyle enflasyonun da keskin biçimde yükselmesi bekleniyor.
AB’de enflasyonun bu yıl yüzde 3,1’e ulaşacağı tahmin ediliyor. Bu oran, daha önce beklenenden tam 1 puan daha yüksek. Artışın temel nedeni, Körfez’de arz kesintisi korkularının petrol ve gaz fiyatlarını yükseltmesinin ardından enerji maliyetlerinde yaşanan sıçrama.
AB yetkilileri açısından bu şok, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin Avrupa’da onlarca yılın en ağır enerji krizini tetiklediği 2022 yılını hatırlatıyor.
Komisyon, son türbülansı "beş yıldan kısa sürede yaşanan bu türden ikinci şok" olarak tanımladı. Raporda, Avrupa’nın ithal fosil yakıtlara bağımlılığının, jeopolitik gerilimlerin küresel enerji arzını tehdit ettiği her durumda kıtayı son derece kırılgan hale getirdiği uyarısı yapıldı.
Tahmine göre tüketici güveni, hanelerin daha yüksek ısınma ve akaryakıt faturalarına hazırlanması, işletmelerin ise artan faaliyet maliyetleri ve zayıflayan taleple karşı karşıya kalması nedeniyle şimdiden 40 ayın en düşük seviyesine geriledi.
Şirketlerin daha sıkı finansman koşulları ve artan belirsizlikle karşı karşıya kalması nedeniyle yatırımların da yavaşlaması bekleniyor. Küresel talebin zayıflamasıyla ihracat büyümesi de ivme kaybediyor.
Kötüleşen görünüme rağmen Brüksel, yenilenebilir enerjiye yapılan yıllar süren yatırımlar, daha düşük gaz tüketimi ve Rus tedarikinden uzaklaşmaya yönelik çeşitlendirme çabaları sayesinde bloğun Ukrayna bağlantılı enerji krizine kıyasla daha hazırlıklı olduğunu belirtti.
Komisyon, "Tedarik çeşitlendirmesi, karbonsuzlaşma ve daha düşük enerji tüketimi yönündeki çaba, AB ekonomisini bugünkü şoku absorbe etmek için daha iyi bir konuma getirdi," dedi.
Ancak AB yetkilileri, risklerin hâlâ belirgin biçimde aşağı yönlü olduğunu kabul etti.
Raporda, Hürmüz Boğazı’nda ya da daha geniş Orta Doğu tedarik zincirlerinde uzun süreli bir aksamanın enerji fiyatlarını daha da yükseltebileceği, 2027’de enflasyonda beklenen gevşemeyi rayından çıkarabileceği ve Avrupa’daki toparlanmayı tamamen durdurabileceği uyarısı yapıldı.
Komisyon ayrıca rafine petrol ürünleri, gübre ve diğer endüstriyel girdilerde yaşanabilecek kıtlıkların küresel tedarik zincirlerine yayılabileceğini, Avrupa genelinde gıda ve imalat maliyetlerini artırabileceğini belirtti.
Bu sırada Avrupa hükümetleri, artan mali baskıya hazırlanıyor. AB genelinde kamu açıklarının genişlemesi bekleniyor.
Bunun nedeni, hükümetlerin yükselen enerji faturalarına karşı haneleri korumak için harcamaları artırırken, tırmanan jeopolitik istikrarsızlık ortamında savunma harcamalarını da yükseltmesi.
İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, kısa süre önce Avrupa Komisyonu’na enerji maliyetlerindeki keskin artışla mücadele eden haneler ve sanayiler için mali kuralları gevşetme çağrısında bulundu.
Meloni, enerji güvenliğinin savunma harcamalarıyla aynı aciliyet düzeyinde ele alınması gerektiğini savundu.
Roma’nın talebinin merkezinde, 8 Temmuz’da kabul edilen AB’nin ulusal kaçış maddesi yer alıyor. Bu madde, üye devletlere olağanüstü koşullar altında savunma harcamalarını artırmak için geçici mali esneklik sağlıyor.
Meloni, Brüksel’in Rusya’nın Ukrayna’daki savaşı ve Avrupa’nın askeri hazırlığına ilişkin artan kaygılar karşısında bütçe kurallarını gevşetmeye daha önce hazır olduğunu gösterdiğini söyledi. İtalya şimdi acil enerji önlemleri için benzer bir esneklik talep ediyor.