Bir uzmana göre İran, Rusya’nın Ukrayna’da kullandıklarına benzer mobil sinyal bozucu cihazlar kullanıyor olabilir.
İran, milyonları fiilen dış dünyadan koparan kapsamlı, ülke çapındaki internet karartmasının altıncı gününde.
Ülkenin internet trafiğinin neredeyse tamamı hükümet kontrolündeki tek bir dar boğazdan geçirildiği için, yetkililer otomatik bir "kill switch" kullanarak dijital iletişimi neredeyse anında kapatabildi, dedi internet gözetim kuruluşu NetBlocks'un direktörü Alp Toker.
Geleneksel ağlar çevrimdışı olduğundan, Elon Musk'ın uydu internet hizmeti Starlink, geçen yıl İsrail'le yaşanan On İki Gün Savaşı'nın ardından yürürlüğe konan uydu internet sağlayıcılarına yönelik ülke çapındaki yasaka rağmen, İranlıların çevrimiçi olabilmesi için kalan az sayıda yoldan biri.
İran yasalarına göre, bir Starlink terminaline sahip olmak altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla sonuçlanabilir. 10'dan fazla uydu cihazı ithal etmekten hüküm giyenler ise 10 yıla kadar hapisle karşı karşıya kalır.
İnternet hakları grubu Filter.Watch, devletin Tahran'daki bazı mahallelerde uydu sinyallerini karıştırdığını bildiriyor.
Raporlara göre İran muhtemelen mobil karıştırıcılar kullanıyor
Starlink uyduları Dünya'nın etrafında 550 kilometre yükseklikte yörüngede dönüyor. Yerdeki terminallerden radyo sinyalleri alıyor ve bu veriyi geri ileterek internet erişimi sağlıyor.
Karıştırma, aynı radyo frekanslarına parazit yükleyerek bağlantıları yavaşlatabilir ya da tamamen engelleyebilir.
Bazı Tahran bölgelerinde, Starlink kullanıcıları yüzde 40'a kadar paket kaybı yaşadı, Filter.Watch'a göre. Bu düzeydeki kesinti, kısa mesajların gönderilebileceği, ancak görüntülü arama veya web'de gezinmenin mümkün olmayacağı anlamına geliyor.
Filter.Watch'un analizi, parazitin Starlink sinyallerini engellemek için mahalle mahalle taşınabilen mobil karıştırma birimlerinden geldiğini gösteriyor.
Toker, bunun Ukrayna'da kullanılan Rus karıştırma taktiklerine yakından benzediğini, mobil sistemlerin yerdeki uydu terminallerini hedef almak için konuşlandırıldığını söyledi.
"Aslında, İran makamlarıyla bilgi paylaşımı olduysa, bu tekniklerin bazılarının geliştirilip iyileştirildiği yerin burası olması gayet olası," dedi.
İran'da Rus teknolojisi kullanılıyor olabilir
Amerikan sivil toplum kuruluşu The Institute of the Study of War'a göre, İran ordusu, İsrail'le savaştan sonra Eylül ayında Rus yapımı Krasukha-4 elektronik harp sisteminin tedarikini görüştü.
Krashua-4, Amerika Birleşik Devletleri Silahlı Kuvvetleri'ne göre, alçak Dünya yörüngesindeki uyduları 300 kilometreye kadar mesafelerde karıştırmak üzere tasarlanmış Rus yapımı mobil bir elektronik harp sistemi. Her yöne dönen çoklu antenler kullanarak radyo frekanslarını parazitle doldurur.
Rusya, Ukrayna haber sitesi The Kyiv Independent'a göre, 2024'te doğu Ukrayna'daki Donbas bölgesinde Krasuhka-4'ü füzeleri ve Patriot füze hava savunma bataryalarını yanıltmak için konuşlandırdı. Yayın, Krasukha-4'ü Rusya'nın "en gelişmiş" elektronik harp sistemi ve stratejisinin "merkezi unsuru" olarak tanımlıyor.
İran'ın bu sistemin Cobra V8 adlı kendi versiyonu bulunduğu, Amerikan sivil toplum kuruluşu Silahların Yayılmasını Önleme Çalışmaları Merkezi (CNS)'ne göre.
İlk kez 2023'te tanıtılan Cobra V8, İran'ın devlet haber ajansı IRNA'ya göre, "çok yönlü, çok görevli bir elektronik harp sistemi, düşman radar sistemlerini yakalayabilen, analiz edebilen ve karıştırabilen."
"Kesin kanıt olmasa da, İran'ın son on yılda Krasukha-4'ü alıp tersine mühendisliğini yapmış olması akla aykırı değil," diye yazıyor CNS çalışması.
İsrail'in muhafazakâr yayın organı, Channel 14 ve Telegram kanalı Ram Reports'a göre, Rusya 2024'te İran'a, askeri hizmetleri 5.000 kilometreye kadar uzaklıkta bozabilen gelişmiş elektronik harp sistemleri aktardı.
Savunma yayını Army Recognition veKyiv Post daha sonra bunları Murmansk-BN, uzun menzilli bir iletişim karıştırıcısı olarak tanımladı.