NASA astronotları, 50 yıl sonra ilk kez, çok yakında Ay'a geri dönüyor; peki neden gidiyorlar, kimler gidiyor ve orada ne yapacaklar?
Yarım yüzyıldan uzun bir aradan sonra, insanlar yeniden Ay’a doğru yola çıkmaya hazırlanıyor.
NASA’nın Artemis II görevi, bu yıl 6 Şubat’ta fırlatılması planlanıyor; dört astronotu Ay’ın etrafında iddialı bir uçuşa çıkaracak ve ardından Dünya atmosferine saatte yaklaşık 25.000 mil (40.000 km/saat) gibi rekor bir hızla dönecek.
Yolculuk bir Ayinişini içermese de, Amerika Birleşik Devletleri’nin alçak Dünya yörüngesinin ötesinde uzun vadeli bir insan varlığı kurma planının kritik bir aşamasını temsil ediyor.
Artemis II görevinin tam özetini ve fırlatmayı neden takip etmeniz gerektiğini burada bulabilirsiniz.
Artemis II nedir?
Artemis II, NASA’nın 2017’de başlattığı ve insanları Ay’a geri götürmeyi, nihayetinde de astronotları Mars’a göndermeyi hedefleyen Artemis programının ikinci görevi. Ayrıca gelecekteki Ay misyonlarında kullanılacak önemli veriler sağlayacak.
Artemis I’in ardından geliyor; mürettebatsız bu deneme uçuşu, 2022’nin sonunda Ay’ı başarıyla dolaştı.
Artemis II kapsamında astronotlar, NASA’nın yeni Orion uzay aracı ile uçacak; Orion, Space Launch System (SLS) roketiyle fırlatılacak.
İnsanların her iki araçla da ilk kez uçacağı bu görev, 1972’deki Apollo 17’den bu yana bir mürettebatın Ay yakınına gideceği ilk sefer olacak.
Görev neden Ay’a iniş yapmayacak?
İlerideki Artemis görevlerinden farklı olarak Artemis II, astronotları Ay yüzeyine indirmek için tasarlanmadı. Bunun yerine mürettebat Ay’ın yörüngesine girecek, uzak tarafının üzerinden dolanıp Dünya’ya dönecek.
Görev, ileride inişlerde kullanılacak sistemlerin baştan uca kapsamlı bir testi olarak planlandı.
NASA, Artemis II ile uzay aracı, roket ve yaşam destek teknolojilerinin insanları derin uzaya taşımak için yeterince güvenli ve güvenilir olduğunu kanıtlamayı hedefliyor.
Artemis II, 1968’de astronotları Ay’ın etrafına iniş yapmadan gönderen Apollo 8’i anımsatıyor.
Bu görevin önemi ne?
Ay’a inişle karşılaştırıldığında mütevazı görünebilir ama Artemis II’nin siyasi ve stratejik ağırlığı büyük.
İnsanları alçak Dünya yörüngesinin ötesine göndermek, uzun vadeli finansman taahhütleri, güvenilir teknoloji ve süreklilik gösteren siyasi destek gerektiriyor.
Mürettebatlı görevler, robotik misyonların veremediği bir ciddiyet sinyali gönderir; bu da uluslararası ortaklara ve özel şirketlere kendi planlarını NASA’nın takvimiyle uyumlama güveni verir.
“Bu, NASA ve Artemis programı için dev bir dönüm noktası; çünkü bir grup insanın Ay’ın uzak tarafını ilk kez göreceği an olacak ve NASA’nın nihai hedefi olan iki ayak, yani insan ayakları, yeniden Ay yüzeyine basmasına giden yolda son derece önemli bir eşik,” dedi Manchester Üniversitesi’nde araştırma görevlisi John Pernet-Fisher.
“Ayrıca çok heyecan verici çünkü büyük bir teknolojik başarı. Dev yeni roket ve içinde yolculuk edecekleri uzay aracı, üstelik Dünya atmosferine yeniden girişte şimdiye kadar var olmuş en hızlı hareket eden insanlar olacaklar. Atmosfere dönerken saatte yaklaşık 25.000 mil hızla ilerlemelerini bekliyoruz,” diye ekledi.
Kimler görevde olacak?
Artemis II mürettebatı dört astronottan oluşacak: Amerikalılar Reid Wiseman, Victor Glover ve Christina Koch ile Kanadalı Jeremy Hansen.
Kanada’nın katılımı, artık Artemis Mutabakatları’na imza atan 60’tan fazla ülkeyi kapsayan Artemis programının uluslararası niteliğini vurguluyor.
Astronotlar görev sırasında ne yapacak?
Fırlatmadan kısa süre sonra mürettebat, hava, su ve güvenlik ekipmanı dahil Orion’un temel yaşam destek sistemlerini test etmeye başlayacak.
Bu, astronotların derin uzay için tasarlanmış bir tuvalet sistemini ilk kez deneyeceği anlamına da geliyor; Apollo döneminde mürettebatın “rahatlama tüpleri” denilen düzeneklere güvenmek zorunda kaldığını düşünürsek, kayda değer bir gelişme.
“SLS ve onun üzerine oturacak Orion modülü, temelde roket teknolojisinin yeni neslini temsil ediyor,” dedi Pernet-Fisher.
“Apollo günlerinde, üstünde Apollo modülü olan Saturn V’e sahiptik. Bunlar modern karşılıkları; özellikle SLS, yani Uzay Fırlatma Sistemi öyle büyük bir roket olarak tasarlandı ki, gelecekte belki daha da uzağa gidebilecek kapasiteye sahip.”
NASA bu çizgide devam ederse, “Mars’a misyonlar görebiliriz, daha derin uzaya giden görevler görebiliriz; örneğin Jüpiter’e ulaşacak kadar güçlü olduğu bile öne sürüldü,” dedi.
Görev ne kadar sürecek?
Fırlatmadan suya inişe kadar yaklaşık 10 gün.
Artemis II’den sonra ne olacak?
Görev başarıyla tamamlanırsa, Artemis III’e ve Ay’da ve Ay yörüngesinde insan varlığı inşa etmeyi amaçlayan gelecekteki görevlere, Lunar Gateway uzay istasyonu da dahil, zemin hazırlayacak.
Avrupa yapımı
Orion aracı, hava, su ve itki için Almanya yapımı Avrupa Hizmet Modülü’ne dayanıyor. Silindirik modül, elektrik, su, oksijen ve nitrojen sağlıyor; ayrıca uzay aracının doğru sıcaklıkta kalmasını ve rotasını korumasını sağlıyor.