Palantir’in 2023’te yayımladığı bir demo, savaşlar için geliştirilen yapay zeka sisteminin nasıl çalıştığını gösteriyor.
ABD Savunma Bakanlığı ile yapay zeka şirketi Anthropic arasında yaşanan sert anlaşmazlık, şirketin geliştirdiği Claude adlı yapay zekanın Amerikan ordusunda nasıl kullanıldığına dair tartışmalar başlatırken, veri analiz firması Palantir'in hükümetle işbirliğine dair de yeni soruları gündeme getiriyor.
REKLAM
REKLAM
Şubat ayı sonunda Anthropic, hükümete Claude yapay zeka modellerine koşulsuz erişim vermeyi reddetmişti. Şirket, sistemlerinin Amerikan vatandaşlarına yönelik kitlesel gözetimde ya da tamamen otonom silah sistemlerinde kullanılmaması gerektiğini savunuyor. Bunun üzerine Pentagon, Anthropic’in ürünlerini “tedarik zinciri riski” olarak sınıflandırmıştı.
Anthropic ise bu hafta iki ayrı dava açarak, kararın Donald Trump yönetiminin yasa dışı misillemesi olduğunu savundu ve söz konusu sınıflandırmanın iptalini talep etti.
Palantir ortaklığı dikkat çekiyor
Gerilim, Anthropic’in Palantir Technologies ile yaptığı iş birliği nedeniyle de dikkat çekiyor. Palantir, Kasım 2024’te Claude’un kendi yazılımlarına entegre edileceğini ve bu yazılımların ABD istihbarat ve savunma kurumlarına satıldığını açıklamıştı.
Şirket, Claude entegrasyonunun analistlere veri temelli içgörüler üretme, örüntüler tespit etme ve zamanlamanın kritik olduğu durumlarda karar alma süreçlerini destekleme imkânı sağladığını belirtiyor.
Öte yandan, Palantir ve Anthropic, Claude’un orduda tam olarak nasıl kullanıldığına veya hangi Pentagon sistemlerinde yer aldığına dair şimdiye dek çok az ayrıntı paylaştı. Ancak yapay zekanın bazı ABD savunma operasyonlarında, özellikle İran’daki son savaşta kullanıldığı iddia ediliyor.
Ocak ayında Claude’un, ABD ordusunun Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’nun yakalanmasına yol açan operasyonda da önemli rol oynadığı öne sürülmüştü.
Yapay zeka savaş analizlerinde kullanılıyor
WIRED dergisinin Palantir yazılım demoları, kamu belgeleri ve Pentagon kayıtları üzerinde yaptığı inceleme, ABD ordusunun yapay zeka sohbet botlarını nasıl kullanabileceğine dair önemli ipuçları sunuyor.
Bu sistemler, analistlerin büyük miktarda istihbarat verisini taramasına, görüntülerdeki nesneleri tanımlamasına, karşı tarafın hareketlerini analiz etmesine ve askeri operasyonlar için stratejiler üretmesine yardımcı olabiliyor.
Project Maven ve askeri yapay zeka
Palantir’in Pentagon ile ilişkisi yeni değil. Şirket 2017’den beri ABD ordusunun yapay zeka programı olan Project Maven’in başlıca yüklenicilerinden biri.
“Algoritmik Savaş” girişimi olarak da bilinen bu proje kapsamında geliştirilen Maven Smart System, uydu ve diğer sensörlerden gelen görüntüler üzerinde çalışarak bilgisayarlı görme algoritmalarıyla olası hedefleri tespit edebiliyor.
Sistem, ABD Ulusal Jeo-uzamsal İstihbarat Ajansı tarafından yönetiliyor ve şu kurumlar tarafından kullanılabiliyor: ABD Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri, Uzay Kuvvetleri, Donanma, Deniz Piyadeleri ve Ortadoğu operasyonlarını yöneten CENTOM komutanlığı.
Pentagon’un dijital ve yapay zeka sorumlusu Cameron Stanley, yakın zamanda yaptığı bir konuşmada Maven sisteminin “savunma bakanlığının tamamında kullanıma alındığını” söylemişti.
Maven, uydu görüntülerindeki nesneleri tespit edebiliyor; örneğin araçları, insanları veya karşı tarafın sistemlerini ayırt edebiliyor.
Hedef belirleme ve saldırı planlaması
Sistemin bazı özellikleri ise doğrudan askeri hedef belirleme süreçlerine destek veriyor. Örneğin bir araç, olası hedefleri görselleştirebiliyor, bombardıman için aday gösterebiliyor, hangi uçakların ve mühimmatın hangi hedefe atanacağını önerebiliyor.
Bu amaçla kullanılan araçlardan biri Yapay Zeka Varlık Görevlendirme Öneri Sistemi (AI Asset Tasking Recommender). Bu sistem, hangi bombardıman uçaklarının veya mühimmatın hangi hedefe yönlendirilmesi gerektiğini söylüyor.
Palantir’in AIP sohbet botu
Palantir’in daha yeni sistemlerinden biri olan Yapay Zeka Platformu (Artificial Intelligence Platform / AIP) ise kullanıcılara doğrudan sohbet botu üzerinden komut verme imkanı tanıyor.
AIP, Palantir’in Foundry ve Gotham sistemleri içinde çalışan bir uygulama. Kullanıcılar burada bir AIP Asistanı ya da AIP Ajanı adlı sohbet botu ile etkileşime giriyor.
Bu botlar Anthropic, Google ve Meta gibi şirketlerin geliştirdiği büyük dil modelleriyle de çalışabiliyor.
Bir askeri operasyon senaryosu
Palantir’in 2023’te yayımladığı, yakın zamanda sosyal medyada yeniden gündeme gelen bir demo, sistemin nasıl çalışabileceğini gösteriyor.
Senaryoya göre:
- Radar görüntülerinde şüpheli düşman hareketliliği tespit ediliyor.
- AIP Asistanı analiste durumu bildiriyor.
- Analist “Bölgede hangi düşman birliği var?” diye soruyor.
- Sistem, ekipman düzenine bakarak bunun zırhlı saldırı taburu olabileceğini tahmin ediyor.
- Analist bir MQ‑9 Reaper insansız hava aracını bölgeyi incelemek için çağırıyor.
- Daha sonra sohbet botundan üç farklı saldırı planı üretmesini istiyor.
7. Sistem şu seçenekleri sunuyor: Hava saldırısı, uzun menzilli topçu ateşi ve taktik kara timi.
Sonraki adımlarda sohbet botu, askerlerin hedefe ulaşması için rota oluşturma, iletişim sistemlerini bozmak için karıştırıcı cihazların atanması gibi işlemleri de planlayabiliyor.
İstihbarat raporları da yazabiliyor
Claude’un askeri kullanım alanlarından biri de istihbarat raporlarının hazırlanması.
Anthropic’in kamu sektörü sorumlularından Kunaal Sharma, 2025’te yaptığı bir sunumda Claude’un Ukrayna’daki “Operation Spider’s Web” adlı drone saldırısı hakkında gelişmiş analiz raporları hazırlayabildiğini göstermişti.
Sharma’ya göre yapay zeka, normalde saatler sürecek araştırma ve raporlama süreçlerini dakikalara indirebiliyor.
“Normalde böyle bir rapor için saatlerce araştırma yapardım. Ama artık buna zaman yok,” diyen Sharma, Claude’un ürettiği analizin “oldukça iyi” olduğunu söylüyor.
İran savaşında nasıl kullanıldı?
ABD ordusunun İran’a yönelik saldırılarında gelişmiş yapay zeka teknolojilerinin önemli rol oynadığı iddiaları bir süredir gündemdeydi. Washington Post gazetesine konuşan kaynaklara göre, Pentagon saldırının ilk 24 saatinde bin hedefin vurulmasını sağlayan operasyonlarda bugüne kadar savaşta kullandığı en gelişmiş yapay zeka araçlarından yararlandı.
Kaynaklara göre, İran’a yönelik saldırı planları hazırlanırken Claude yapay zeka aracı destekli Maven sistemi yüzlerce olası hedef önerdi, hedeflerin tam koordinatlarını belirledi ve bunları stratejik önemlerine göre sıraladı.
Bazı yorumcular, buradan hareketle, savaşta yapay zekayla hedefleme yapılırken 175 çocuğun hayatını kaybettiği ilkokulun da yanlış şekilde hedef alındığını düşünüyor.
Zira bu aracın söz konusu okulu yanlış şekilde hedeflemesi teorik olarak mümkün.
ABD merkezli New York Times gazetesi, saldırının okulun yakınındaki bir deniz üssünü hedef alan bir operasyonun parçası olabileceğini yazdı. Haberde okul binasının 2013’te Devrim Muhafızları deniz üssünün parçası olduğu aktarılıyor. Yapay zekalı hedefleme sistemi eski veri veya güncellenmemiş uydu görüntüsünü analizde kullandıysa bu binayı "askeri tesis" olarak etiketlemiş olabilir.
Ancak bu teoriyi doğrulayabilecek, kamuya açık herhangi bir kanıta şimdiye dek rastlanmadı.