Bilim insanları, karbonun tek başına Mars'ta yaşamın varlığını kanıtlamadığını vurgulasa da keşfin geçmişte yaşam barındırmış olabileceği düşünülen bölgede yapılmasının heyecan verici olduğunu belirtiyor.
NASA'nın Kızıl Gezegen'deki Perseverance uzay aracı, Mars'ın geçmişine ilişkin önemli bir ipucu daha ortaya çıkardı. Araştırmacılar, gezegenin Jezero Krateri'ndeki çamurtaşı örneklerinde bugüne kadar orada tespit edilen en yüksek yoğunlukta karmaşık organik karbon molekülleri tespit etti.
REKLAM
REKLAM
Heyecan verici keşif, basında Mars'ta yaşam bulgusu tespit edildiğine dair manşetlerle yayıldı.
Bilim insanları, karbonun tek başına Mars'ta yaşamın varlığını kanıtlamadığını vurgulasa da keşfin geçmişte yaşam barındırmış olabileceği düşünülen bölgede yapılmasının heyecan verici olduğunu belirtiyor.
Keşfin yapıldığı bölge
Perseverance, 18 Şubat 2021'de Jezero Krateri'ne iniş yaptı. Milyarlarca yıl önce nehirlerle beslenen ve içinde bir göl bulunduğu düşünülen krater, Mars'ın en ilgi çekici jeolojik bölgelerinden biri olarak kabul ediliyor.
Geçen yıl saygın bilimsel dergi Nature'da yayımlanan bir araştırma, kraterdeki "Bright Angel" adı verilen kaya oluşumunda kil mineralleri ve Dünya'da fosilleri koruduğu bilinen diğer minerallerden bulunduğunu ortaya koymuştu.
Özellikle "Cheyava Falls" adı verilen kaya örneğinde görülen bazı desenler, Dünya'daki mikrobiyal yaşamın bıraktığı izlere benzetilmişti. NASA yetkilileri bu yapıları Mars'taki geçmiş mikrobiyal yaşama ilişkin şimdiye kadarki en güçlü adaylardan biri olarak değerlendirmişti. Ancak araştırmacılar, söz konusu yapıların tamamen jeolojik süreçlerle de oluşmuş olabileceğini vurgulamıştı.
Organik karbon keşfi neden önemli?
Hakemli bilimsel dergi Science Advances'ta yayımlanan yeni araştırma da Bright Angel bölgesi ve çevresinde karmaşık karbon moleküllerinin yaygın şekilde bulunduğunu doğruladı.
Araştırmacılar bunun için Perseverance üzerindeki SHERLOC adlı cihazı kullandı. Sistem, kayalar ve tortular içindeki karbonun dağılımını ayrıntılı olarak haritalandırdı.
Elde edilen veriler, NASA'nın Curiosity keşif aracının yaklaşık 3 bin 700 kilometre uzaklıktaki Gale Krateri'nde topladığı karbon ölçümleriyle de karşılaştırıldı. Bilim insanları bu benzerliğin, Mars'ın uzak geçmişinde suyun gezegen genelinde çok daha yaygın olduğuna işaret edebileceğini düşünüyor.
Araştırmayı yürüten ekip ayrıca karbonun çok fazla bozunmadığını belirledi. Bu da organik maddelerin jeolojik açıdan nispeten yakın zamanda açığa çıkmış olabileceğini düşündürüyor.
Yaşam kanıtı değil ancak önemli bir ipucu
Araştırmacılar, tespit edilen makromoleküler karbonun yaşamın kesin kanıtı olmadığının altını çiziyor.
Çalışmanın ortak yazarlarından Ashley Murphy, Livescience'a yaptığı açıklamada, söz konusu karbonun gerçekten fosilleşmiş mikroorganizmalardan kaynaklanabileceğini, ancak bunun tek olasılık olmadığını söyledi.
Bilim insanlarına göre karmaşık karbon molekülleri göktaşı çarpmaları, su-kaya etkileşimleri veya tamamen biyolojik olmayan başka jeokimyasal süreçlerle de oluşmuş olabilir.
Bu nedenle karbonun gerçek kökenini belirlemek için örneklerin Dünya laboratuvarlarında ayrıntılı olarak incelenmesi gerekiyor.
Mars örnekleri Dünya'ya getirilemeyebilir
Ancak bu hedefin geleceği belirsiz durumda.
Cheyava Falls örneğinin, NASA ile Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) ortak yürüttüğü "Mars Sample Return" görevi kapsamında 2030'lu yıllarda Dünya'ya getirilmesi planlanıyordu.
Ancak ABD'de Donald Trump yönetimi, 2026 bütçe teklifinde görevi "mali açıdan sürdürülemez" olarak nitelendirerek projeye ayrılan kaynağın kesilmesini önermişti.. Bu nedenle Mars Sample Return görevi fiilen iptal edilmiş durumda.
Bu gelişme, Mars'tan ilk kaya örneklerini Dünya'ya getiren ülkenin Çin olabileceği ihtimalini güçlendirdi. Çin'in Tianwen-3 görevinin 2028'den önce fırlatılması beklenmiyor. Görev kapsamında Perseverance'ın araştırdığı bölge kadar umut verici olmasa da daha erişilebilir bir noktadan Mars örnekleri toplanması hedefleniyor.
Yine de araştırmacılar, yeni keşfin, Kızıl Gezegen'in jeolojik geçmişini ve yaşama elverişli koşullara sahip olup olmadığını anlamada önemli bir adım olduğunu belirtiyor.