Fransa, Avrupa'nın stratejik bir dönüm noktasında olduğu bu haftada Almanya ile birlikte büyük bir uzay zirvesine eş ev sahipliği yapıyor.
Astronotlar, devlet ve hükümet başkanları ile uzay endüstrisinin önde gelen ekonomik aktörleri, Fransa ile Almanya'nın ortak ev sahipliğinde Paris'in Grand Palais'inde düzenlenen uluslararası uzay zirvesi için çarşamba günü Paris'te bir araya geldi.
REKLAM
REKLAM
Çarşamba öğleden sonra Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, iki günlük etkinlik boyunca 50'den fazla projenin imzalanmasının beklendiğini açıkladı; Avrupa'da uzay araştırmalarını güçlendirme ihtiyacına vurgu yaparken, dünyanın dört bir yanındaki diğer ülkelerle ortaklıkların derinleştirilmesi gerektiğini de belirtti.
Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis ile birlikte, Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) Uluslararası Uzay İstasyonu'na (ISS) yönelik bir sonraki özel astronot misyonu PAM-6'yı, 2027 için planlanan görev olarak memnuniyetle karşıladı; bu görev, Yunan astronot Adrianos Golemis'in uzaya yapacağı ilk yolculuk olarak tarihe geçecek.
Çarşamba akşamı X'te yaptığı paylaşımda, Amazon Leo ile Arianespace arasında imzalanan büyük bir anlaşmayı da övdü ve "Amazon Leo, 6 ek fırlatma ile Arianespace'e duyduğu güveni tazeliyor; toplamda 24 fırlatma" dedi.
Zirve öncesinde, birçok ABD şirketinin, "AB politika pozisyonlarına verilen destek" konusunda Washington'dan gelen baskı nedeniyle etkinlikten çekildiği bildirildi.
ABD üstünlüğüne meydan okumak
Buna rağmen zirve, Avrupa uzay endüstrisi için stratejik bir dönüm noktasında gerçekleşiyor. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, etkinliği Ekim 2025'te duyururken zirveyi, "Avrupalıları ortak bir hedef etrafında bir araya getirme" ve 2035'e kadar "Avrupa'nın küresel uzay güçleri haritasındaki yerine ilişkin ortak bir vizyon geliştirme" fırsatı olarak tanımlamıştı.
Elysee Sarayı'na göre zirve, uluslararası uzay işbirliğine ve uzay güvenliğinin güçlendirilmesine odaklanacak. Son yıllarda Avrupa, küresel uzay pazarındaki ABD üstünlüğüne meydan okumak için giderek daha fazla çaba gösteriyor; kendi roketlerini geliştirmeye ve uzaya yönelik harcamaları hem ulusal düzeyde hem de AB genelinde artırmaya yöneliyor.
Avrupa tarihsel olarak uzay programlarına GSYH'sinin yüzde 0,07'sini ayırırken, ABD bu alana yüzde 0,24 yatırım yaptı.
Ancak 2025 bir dönüm noktası oldu; Avrupa Uzay Ajansı (ESA) kasım ayında üç yıllık (2026–2028) bütçe dönemine ilişkin 22,3 milyar avroluk rekor bir bütçeyi onayladı. Güvenlik ve savunmaya yönelik uzay projeleri için ise 35 milyar avro ayrıldı.
Avrupa, Çin ve Rusya'ya olan bağımlılığını azaltmaya çalışırken, Ay'da madencilik de temiz enerji kaynakları ve kritik ham maddelerin güvence altına alınması için potansiyel bir seçenek olarak öne çıktı.
Fransa ile Almanya arasındaki ayrışma
Macron'un zirveyi duyurmasının üzerinden neredeyse bir yıl geçerken, etkinlik daha başlamadan bazı pürüzlerle karşılaştı. Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, cuma günü yaptığı açıklamada, iç gündemindeki yükümlülükler nedeniyle zirveye katılmayacağını doğruladı; yerine Savunma Bakanı Boris Pistorius ile Uzay Bakanı Dorothee Bär'in gitmesi bekleniyor.
Perde arkasında Fransa ile Almanya, uzay ve savunma projeleri konusunda bir dizi anlaşmazlık yaşadı; yıllarca süren çekişmelerin ardından Haziran 2026'da Geleceğin Muharebe Hava Sistemi (FCAS) projesine son verildi.
Macron, Elon Musk'ın şirketi SpaceX gibi ABD'li sağlayıcılara bel bağlamak yerine Ariane 6 gibi programları destekleyerek Avrupa'nın stratejik özerkliğini güçlendirmenin önemini sürekli vurguluyor.
Almanya ise SpaceX gibi daha düşük maliyetli ABD alternatiflerine yaslanma konusunda daha istekli bir tutum sergiliyor. Cumartesi günü Alman girişimi Isar Aerospace, Avrupa ana karasından yörüngeye ulaşan ilk ticari roketi fırlatarak, Avrupa'nın uzaya bağımsız erişim sağlama çabalarında önemli bir dönüm noktasına imza attı. Merz, fırlatmayı "yeni bir dönemin başlangıcı" olarak niteledi.
ABD şirketleri etkinlikten çekildi
Politico'nun haberine göre, bir Beyaz Saray yetkilisinin katılımlarının "AB'nin politika pozisyonlarına örtük destek gibi görünebileceği" uyarısında bulunmasının ardından, çok sayıda ABD şirketi de etkinlikten çekildi.
Ulusal uzay politikasından sorumlu Fransa Yükseköğretim ve Araştırma Bakanlığı'nın bir sözcüsü, AFP haber ajansına yaptığı açıklamada SpaceX, Blue Origin, Stoke Space ve Starcloud'un etkinlikten çekildiğini belirterek, "Bunu basında yer alan baskı iddialarından bağımsız düşünmek gerçekten zor" dedi.
Euronews'e konuşan Avrupa Uzay Politikası Enstitüsü Direktörü Hermann Ludwig Moeller, Fransa'yı Avrupa'nın uzay sektöründe "itici güç" olarak nitelendirerek ülkenin sektöre "güçlü siyasi destek" sağladığını, "uzayın öneminin yalnızca arttığını" vurguladı.
"Uzay, giderek daha fazla savaşın yürütüldüğü bir alan hâline geliyor; aynı zamanda, çatışmaların örneğin ulaşım, enerji ve dijital alandaki kritik altyapılara yönelik saldırılar yoluyla hibrit bir nitelik kazandığı gerçeği artık geniş kamuoyu tarafından da görülüyor. İşte uzayın, dayanıklılığı artırabileceği yer de burası."
Moeller, uydu navigasyonu gibi uzay teknolojilerinin hem sivil hem askerî kullanım açısından taşıdığı rolün altını çizdi.
"Gündelik yaşam için vazgeçilmez olmakla birlikte, Ukrayna'daki savaş bu teknolojilerin modern savaşta stratejik önemini de ortaya koydu" diye konuştu.
Rusya'nın Ukrayna'yı geniş çaplı işgalinin ardından Kiev'in Musk'ın uydu internet ağı Starlink'e duyduğu bağımlılık, uzay tabanlı hizmetlerin savaş zamanındaki stratejik önemini bir kez daha gösterdi; bu ağ, altyapı hasar görse ya da yok edilse bile dayanıklı internet bağlantısı sağlayabiliyor.
Bu gerçeklik, Avrupa'yı IRIS² adıyla bilinen güvenli internet takımyıldızı başta olmak üzere kendi bağımsız uydu ağlarını geliştirmeye de itti.