Analistlere göre bu rakam, İran’da son on yıllardaki diğer tüm protesto ya da toplumsal huzursuzluk dalgalarındaki can kayıplarını açık ara geride bırakıyor ve ülkenin 1979 İslam Devrimi sırasında yaşanan kaosu hatırlatıyor.
ABD merkezli Human Rights Activists News Agency (İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı), çarşamba günü erken saatlerde yaptığı açıklamada, İran’daki protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısının 2 bin 500’ü aştığını bildirdi.
Açıklama, yetkililerin ülke genelindeki protestolara yönelik baskı sırasında iletişim kısıtlamalarını gevşetmesinin ardından, İranlıların günler sonra ilk kez yurt dışıyla telefon bağlantısı kurabildiği bir dönemde geldi.
İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’na göre ölenlerin 2 bin 403’ü protestocu, 147’si ise hükümetle bağlantılı kişilerdi.
Ayrıca 12 çocuk ile protestolara katılmadığı belirtilen dokuz sivil de hayatını kaybetti. Gözaltına alınanların sayısının 18 bin 100’ü aştığı ifade edildi.
Analistlere göre bu rakam, İran’da son on yıllardaki diğer protesto ve toplumsal huzursuzluk dalgalarındaki can kayıplarını geride bırakıyor ve 1979 İslam Devrimi dönemindeki kaosu hatırlatıyor.
İran devlet televizyonu salı günü, ölümlere ilişkin ilk resmî kabule yer vererek bir yetkilinin ülkede "çok sayıda şehit" bulunduğunu söylediğini aktardı.
Ölü sayısının artmasının ardından ABD Başkanı Donald Trump, İranlı göstericilere protestolarını sürdürmeleri çağrısı yaptı ve "yardım yolda" dedi.
Trump, Truth Social’da yaptığı paylaşımda, "İranlı vatanseverler, protestoya devam edin, kurumlarınızı ele geçirin!" ifadelerini kullandı ve protestocuların öldürülmesi durana kadar İranlı yetkililerle tüm görüşmeleri iptal ettiğini belirtti.
Açıklamaları, İranlılar ve dünyanın, Trump’ın Tahran’ın protestoculara yönelik şiddetli ve ölümcül baskısını sürdürmesi halinde askeri müdahale tehdidini hayata geçirip geçirmeyeceğini görmek için beklediği bir dönemde geldi.
Trump, salı akşamı gazetecilere yaptığı açıklamada, yönetiminin “gereğine göre” hareket etmeden önce öldürülen protestocuların sayısına ilişkin doğru bir raporu beklediğini söyledi.
Trump’ın son tehdidine yanıt olarak İranlı yetkililer bir kez daha Trump’ı adım atmaması konusunda uyardı.
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Ali Larijani, “İran halkının başlıca katillerinin isimlerini açıklıyoruz: 1- Trump 2- İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu,” dedi.
İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’ndan Skylar Thompson’a göre, yeni can kaybı sayısı özellikle sarsıcı; zira sadece iki hafta içinde, aylar süren 2022 Mahsa Amini protestolarındaki ölü sayısının dört katına ulaştı.
Thompson, sayının daha da artacağı uyarısında bulunarak, “Dehşete kapıldık, ancak bu rakamın hâlâ ihtiyatlı olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
İran makamlarının günlerdir uyguladığı internet kesintisi, gösterilerin yurt dışından izlenmesini daha da zorlaştırdı.
Dış dünyayla bağlantıları kesildikten sonra ilk kez telefonla konuşabilen İranlı tanıklar, salı günü Tahran merkezinde yoğun güvenlik varlığı, yakılmış hükümet binaları, parçalanmış ATM’ler ve çok az yaya olduğunu anlattı.
Associated Press (AP) haber ajansı, salı günü Tahran’daki bazı kişilerin Birleşik Arap Emirlikleri’nin Dubai kentindeki AP bürosunu arayarak bir muhabirle konuşabildiğini, ancak ajansın bu numaraları geri arayamadığını bildirdi.
Tanıklar, kısa mesajlaşmanın hâlâ çalışmadığını; İran’daki internet kullanıcılarının yalnızca devlet onaylı sitelere yerel olarak erişebildiğini, yurt dışına bağlantı kurulamadığını belirtti.
AP’nin aktardığına göre, aktivistler çarşamba günü Starlink’in İran’da ücretsiz hizmet sunduğunu da duyurdu.