Avrupa Yatırım Bankası, Orta Asya’da sınır ötesi yatırımları artırmak istiyor; projelerin çevre kurallarına uymasını ve hem bölge ekonomilerine hem Avrupa sanayisine katkı sağlamasını şart koşuyor.
Avrupa Yatırım Bankası (AYB), bölgedeki ekonomik kalkınmayı desteklemek amacıyla Orta Asya’da sınır ötesi altyapı projelerine sağladığı finansmanı artırmanın yollarını arıyor.
REKLAM
REKLAM
“Yalnızca tek tek ülke projelerini finanse etmekle ilgilenmiyoruz; eğer bir de ülkeler arası bir proje olursa, bu bizim için çok daha cazip olur, çünkü tüm bölgenin gelişimi için bir potansiyel gördüğümüz anlamına gelir” diye konuştu AYB Başkan Yardımcısı Marek Mora, Astana ziyareti sırasında Euronews’e.
Ülkeler arası hidroelektrik santrali
AYB’nin Orta Asya’da desteklediği en belirgin bölgesel işbirliği örneklerinden biri, Kırgız dağlarında inşa edilen Kambar-Ata-1 hidroelektrik santralidir.
Proje Kırgızistan, Kazakistan ve Özbekistan tarafından ortaklaşa yürütülüyor; AYB, su yönetimi projeleri ve enerji iletim hatlarının inşası için bu üç ülkeye toplam 900 milyon avro tahsis etti.
Yaklaşık 2035’te tamamlanması beklenen santral, yılda 5,6 milyar kWh elektrik üretebilecek ve bölgenin enerji güvenliğine önemli katkı sağlayacak.
Mora’ya göre bu projeden Avrupa da fayda görebilir.
“Hazar Denizi’nin altından Kazakistan ile Azerbaycan’ı bağlayacak ve oradan Avrupa’ya uzanabilecek bir enerji ya da elektrik enterkonnektörü fikrinden söz edildiğini duyduk” dedi.
Projenin su yönetimi boyutu da büyük önem taşıyor. Santral, Kırgızistan’ın en büyük nehri olan Narin Nehri üzerinde inşa ediliyor. Narin, Özbekistan’da Kara Derya ile birleşerek Siriderya’yı oluşturuyor.
Siriderya, Özbekistan ve Kazakistan’dan geçerek Aral Gölü’ne dökülüyor. Her iki ülke için de tarım alanlarını sulayan ve içme suyu sağlayan başlıca nehirlerden biri.
Santral, Narin Nehri’nin mevsimsel debisini düzenleyerek kar ve buzulların eridiği dönemlerde suyu depolayacak, kurak aylarda ise salacak. Böylece Siriderya’ya daha istikrarlı ve öngörülebilir bir su akışı sağlanacak.
Kazakistan transit hatlar etrafında sanayi kurabilir
Ulaştırma projeleri de AYB’nin öncelikli ilgi alanları arasında. Banka, Orta Asya’nın Asya ile Avrupa arasında bir ulaşım koridoru olarak taşıdığı önemi kabul ediyor.
Mora, Kazakistan’ın yalnızca bir transit ülke olmaktan daha fazlasını vadettiğini vurguladı.
“Kazakistan’ın sadece transit ülke olarak değil, daha geniş bir potansiyele sahip olduğuna yürekten inanıyoruz. Bu transit faaliyetlerin etrafında lojistikten hizmetlere kadar kendi sanayisini inşa edebileceğini düşünüyoruz” dedi.
Ulaştırma yatırımları kapsamında, yolların iyileştirilmesi için ülkenin ulusal karayolu işletmecisi KazAvtoZhol’a sağlanan 150 milyon avroluk bir kredi bulunuyor.
Proje, uluslararası sınır kapılarına giden erişim yolları, Hazar koridoru, Çin’e uzanan hatlar, güney transit güzergahı ve önemli bölge içi otoyollar dahil Kazakistan’daki kilit ulaşım hatlarını kapsıyor.
Ulaştırma ve enerji alanlarını hedefleyen, Kazakistan Kalkınma Bankası’na sağlanan 200 milyon avroluk benzer bir kredi de mevcut.
“Ve bu tutarın 120 milyon avro daha artırılmasına yönelik bir mutabakat zaptıyla kredi hacmi genişletildi” diye ekledi Mora.
Bir projenin AYB finansmanı alması için ne gerekiyor?
AYB başkan yardımcısına göre projelerin finansman almadan önce kapsamlı biçimde hazırlanması şart. Bankanın masaya para koyabilmesi için projelerin öngörülebilir olması, net hedef ve yöntemlere sahip bulunması ve şeffaf ihale kurallarına uyması gerekiyor.
“Finansmana hazır olmamız için bir projenin karşılaması gereken iki grup koşul var. Bunlardan ilki, büyük önem verdiğimiz çevresel ve sosyal standartlar” dedi Mora.
Bu, kömür endüstrisiyle, kömür veya gaz teknolojileriyle bağlantılı projelerin potansiyel yatırım alanı dışına çıktığı anlamına geliyor. Banka, Mora’nın ziyaretinde Kazakistan Ulaştırma Bakanı Nurlan Sauranbayev ile görüştüğü sürücüsüz kamyon projesi gibi yeşil teknolojilere daha fazla ilgi gösteriyor.
“Ulaştırma bakanıyla bugün çok verimli bir toplantı yaptık. Bize, Kazakistan’ın ülkeyi boydan boya geçecek özel sürücüsüz kamyon yolları inşa etmeyi planladığı olası bir projeden söz etti. Bu kamyonlar elektrikli olabilir ve belki Avrupa menşeli araçlar kullanılabilir” diye anlattı.
AYB’nin bir projeyi finanse etmesi için ikinci koşul ise ‘kazan-kazan’ bir durum yaratması.
“Yani hem Kazakistan’ın hem de Avrupa ekonomisinin ya da sanayisinin kazanması. Kazakistan’da bir projeyi finanse ettiğimizde, elbette öncelikle Kazak sanayisini desteklemek istiyoruz. Ama mümkünse projede Avrupa içeriği de olmasını, yani Avrupalı şirketlere de fırsat sunmasını çok arzu ederiz” dedi Mora.
Aynı zamanda, bölgenin genel gelişiminin bankanın öncelikleri arasında yer aldığının altını çizdi.
“Su yönetiminin küresel bir kamusal fayda olduğunu düşünüyorum. Kazakistan’da ne kadar iyi iş çıkarırsak, dünyanın her yerinde giderek kıtlaşan bu kaynağın yönetimine o kadar katkıda bulunmuş oluruz. Ve su zaten Kazakistan’da da oldukça kıt” diye konuştu.
AYB, haziran ayında bölgenin stratejik önemini vurgulamak amacıyla Özbekistan’ın başkenti Taşkent’te bir temsilcilik ofisi açtı.