Araştırmacıları yeni bir maymun türünü doğrulamak için 18 yıllık bir arayışa sürükleyen şey, 2008'den kalma bulanık bir fotoğraftı.
Kongo yağmur ormanının üzerindeki ağaç tepelerinde sıra dışı bir maymunun ilk kez görülmesinden neredeyse yirmi yıl sonra, uluslararası bir araştırmacı ekibi onu yeni bir tür olarak tanımladı.
REKLAM
REKLAM
Küçük, turuncu ağızlı ve bugün Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki Lomami Ulusal Parkı'nın bir bölümü olan yerde yaşayan bu maymun, Balanga etnik grubunun üyeleri arasında Likweli olarak biliniyor. Bilimsel kayıtlarda ise artık resmen Colobus congoensis olarak tanımlanıyor; Afrika’ya özgü colobus maymunlarının bilinen altıncı türü.
“Ekibimiz, hepsi aynı sonuca varan birden fazla veri setini değerlendirdi: Likweli, daha önce görmediğimiz, colobus maymunlarının ayrı bir türü,” diyor Yale Üniversitesi Antropoloji Bölümü ve Yale Biyosferik Çalışmalar Enstitüsü'nde doktora sonrası araştırmacı olan ve maymunu resmen tanımlayan çalışmanın ortak yazarı Julia Arenson.
“Bir primat türü keşfetmek son derece nadir görülür; özellikle de bilime daha önce tamamen yabancı olan popülasyonlardan.”
Ağaç tepelerinde bulanık bir ipucu
Araştırmacılar için, bu merak uyandıran canlıya dair kısa bir gözlem, sonunda 18 yıllık bir incelemeye dönüştü.
2008 yılında araştırmacılar, yağmur ormanının ağaç tepelerinde alışılmadık siyah bir maymunun fotoğrafını çekti. Hayvan tanıdık gelmese de görüntü, bilime henüz yabancı bir türü temsil edip etmediğini anlamak için fazla bulanıktı.
On yıl sonra yapılan ikinci gözlem, ilgiyi yeniden canlandırdı ve bir araştırma projesini tetikledi.
“Lomami Ormanı’nda on yıllık keşif çalışmalarından sonra, ancak yeterince net gözlemler ve ikna edici fotoğraflar elde edebildik ve böylece bir başka yeni maymun türü olduğunu söyleyebildik,” diyor çalışmanın ortak yazarı Terese Hart.
“Bu primat yalnızca yeni değildi; son derece nadirdi ve yaşam alanı çok sınırlıydı.”
Bilim insanları 2018 ile 2022 yılları arasında ormanları taradı, maymunun gürleyen, kurbağaya benzeyen çağrılarını kaydetti, genetik örnekleri analiz etti ve hayvanın yaşam alanına komşu 52 köydeki sakinlerle görüşmeler yaptı.
Araştırmacılar yaklaşık 1.700 kilometrekarelik ormanlık alanda toplam 114 gözlem kayda geçirdi, ancak maymunu tespit etmek yine de çok güç oldu.
Görüştükleri köylerin yalnızca sekizindeki sakinler türü tanıyordu; bu da dikkat çekici bir durum, çünkü bu toplulukların çevrelerindeki yaban hayatı hakkında kapsamlı bilgileri vardı.
Çalışmanın yürütücüsü John Hart, keşfi, karşılarında olağandışı bir şey olduklarını ilk fark eden Kongolu araştırmacılara atfediyor.
“Likweli’nin keşfi ve kayıt altına alınması, Kongolu kâşif doğabilimcilerden oluşan ekibimiz olmadan asla gerçekleşemezdi,” diyor.
“Saha liderlerimiz, karşılarında tanımadıkları bir şey olduğunu fark etti. Bunu belgelemek ve doğrulamak için gerekli ek çabayı gösterdiler.”
Önemli sonuçları olan nadir bir keşif
Bilimsel dergi PLOS One (kaynak İngilizce)'da yayımlanan bulgular, Likweli’yi son 75 yılda daha önce bilinmeyen bir vahşi popülasyondan tanımlanan beşinci Afrika maymun türü yapıyor.
Araştırmacılar, maymunun Kongo Nehri’nin üç kolu arasında kalan sınırlı bir ormanlık alanda yaşadığını tahmin ediyor ve avcılık ile genişleyen insan faaliyetlerinin türün varlığını tehdit ettiği uyarısında bulunuyor. Ekip ayrıca türün neslinin tehlike altında olarak sınıflandırılmasını önerdi.
“Bu, koruma açısından önemli sonuçları olan nadir bir keşif,” diyor Yale Üniversitesi Antropoloji Bölümü profesörü Eric Sargis.
Artık Colobus congoensis bilim tarafından resmen tanınmışken, araştırmacılar bu keşfin Lomami Ulusal Parkı’nın, parkın olağanüstü biyolojik çeşitliliğinin ve orada henüz keşfedilmemiş türlerin korunmasının gerekliliğine dikkat çekmeye yardımcı olmasını umuyor.