IMF, dayanıklı ekonomiler ve yapay zeka yatırımlarını gerekçe göstererek 2026 küresel büyüme tahminini %3,1’e yükseltti. Ancak çatışmalarla bağlantılı yüksek enerji fiyatları büyümeyi baskılayacak; euro bölgesinin büyümesi %1,1’de kalacak.
Uluslararası Para Fonu (IMF), salı günü gelişmiş ekonomilerin dayanıklılığına ve artan yapay zekâ yatırımlarına atıf yaparak, 2026 için küresel büyüme tahminini %3,1'e yükseltti.
REKLAM
REKLAM
Ancak büyüme, 2025'teki %3,5 seviyesinden yine de yavaşlayacak. ABD ile İran arasındaki savaşla bağlantılı yüksek enerji fiyatları, özellikle yapay zekâ odaklı yatırım patlamasının dışında kalan düşük gelirli ülkeler için ciddi riskler oluşturuyor.
Öte yandan IMF'ye göre euro bölgesinde ekonomik büyüme, kalıcı yüksek enerji maliyetleri ve zayıf tüketici güveni nedeniyle bu yıl %1,1'e gerileyip, ancak 2027'de hafif bir hızlanma gösterecek.
IMF'nin son Dünya Ekonomik Görünümü raporundaki 2026 tahmini, Temmuz raporuna göre 0,2 puanlık sınırlı bir artışa işaret ediyor ve geçen yıl kaydedilen %1,2'lik büyümenin ardından geliyor.
Euro bölgesi GSYH büyümesi, yılın ilk üç ayında sıfırda kaldıktan sonra ikinci çeyrekte %2,6'ya sıçradı; buna karşın fon, enflasyon risklerinin gelecek yılın büyük bölümünde de süreceğini öngörüyor.
Orta Doğu'daki çatışmalar ile Rusya'nın Ukrayna'ya karşı sürdürdüğü savaş, dünya genelinde petrol ve doğal gaz maliyetlerini fırlatarak, enerji ihtiyacının büyük kısmını ithalatla karşılayan euro bölgesi ve diğer ekonomiler için büyük bir tehdit oluşturdu.
IMF özellikle, Avrupa'nın bazı bölgelerinde gaz stoklarının mevsimsel normların altında seyrettiğini, bunun da kış ısınma sezonu öncesinde gaz piyasasını olumsuz hava koşullarına karşı kırılgan bıraktığını vurguladı.
Enflasyonun bu yıl %3,1'e, gelecek yıl ise %2,8'e ulaşması bekleniyor; bu da Avrupa Merkez Bankası'nın %2'lik hedefinin oldukça üzerinde.
Bu tablo, hanehalkı harcamalarını ve yatırımları frenleyen düzeyde ECB faiz oranlarını gerektirebilir; euro bölgesi GSYH'sinin 2027'de ancak %1,2'ye kadar hafifçe yükselmesi bekleniyor.
Fon, "çekirdek enflasyonun %2 seviyesine ancak kademeli olarak döneceğinin" altını çizerek, bu eşiklerin euro bölgesinde 2028 ortasında, Britanya'da ise 2027 sonuna doğru yakalanacağını belirtti.
Avrupa'nın en büyük ekonomisi Almanya'da büyümenin bu yıl %1,3'e ulaşması, İspanya'nın GSYH büyümesinin ise %2,5 ile güçlü kalması bekleniyor.
Buna karşılık Fransa ekonomisinin bu yıl yalnızca %0,4 büyüyeceği öngörülüyor; bu, 2025 için tahmin edilen %0,9'un belirgin biçimde altında. İşsizlik oranının da geçen yılki %7,7 düzeyinden %8,4'e yükselmesi bekleniyor.
Britanya için IMF, bu yıla ilişkin büyüme tahminini Temmuz'a göre 0,3 puan artırarak %1,3'e çıkardı.
Ancak İngiltere ekonomisinde büyümenin gelecek yıl %1,2'ye yavaşlaması bekleniyor; "daha yüksek enerji fiyatları ve uzun vadeli faiz oranlarının tüketim ve yatırımlar üzerinde baskı oluşturması" nedeniyle.
Orta Doğu'daki uzun süren çatışmalar ek baskı yaratabilir
ABD'nin Şubat ayında İran'a karşı başlattığı savaş, Orta Doğu'yu şiddete sürükleyerek Tahran'ın misilleme eylemleri sonucunda küresel enerji fiyatlarını yukarı çekti.
Rafine petrol ürünlerinin fiyatları, savaş öncesi düzeylerin hâlâ yüzde 70 ile 95 üzerinde seyrediyor ve ekonomik faaliyetlerini enerji ithalatına dayandıran ülkeler üzerinde baskı kuruyor.
Savaş sekizinci ayına girerken Tenreyro, "Orta Doğu'da uzayan bir çatışmanın enflasyon üzerinde ek baskı yaratabileceği ve büyümeyi yavaşlatabileceği" uyarısında bulundu.
Yapay zekâ patlamasından pay alamayan, enerji ithalatçısı ülkeler en kırılgan konumda kalıyor; bu da IMF'nin WEO raporunda "ikiye bölünmüş bir görünüm" diye tanımladığı tabloyu ortaya çıkarıyor.
Raporda, İran'daki savaş ile yapay zekâ teknolojisindeki patlamanın yarattığı iki yönlü ekonomik dinamiğin, dünya ekonomisini "parçalanmış" hale getirdiği belirtildi.
"Uzayan bir savaş ve kalıcı jeopolitik gerilimlerden gelen karşı rüzgârlar, enflasyonist baskıları yeniden alevlendirebilir, mali ve dış dengeleri zorlayabilir ve enerji ithalatçısı ile düşük gelirli ülkeleri en sert biçimde vurabilir" denildi.
"Aynı zamanda, mevcut teknolojik rüzgâr, yapay zekâya bağlı kârlar ve verimlilik artışlarına dair beklentilerin yeniden gözden geçirilmesi halinde aniden dinebilir; bu da yatırımları zayıflatıp finansal koşulları sıkılaştırabilir."
Çin'in büyümesinin yavaşlaması bekleniyor
Dünyanın gelişmiş ekonomilerinin 2026'da %2,1 büyümesi öngörülürken, Tayvan ve Güney Kore gibi yapay zekâ tedarik zincirinde yer alan ülkelerin kayda değer ölçüde daha yüksek oranlar yakalaması bekleniyor.
Dünyanın ikinci büyük ekonomisi Çin'de büyümenin bu yıl 0,5 puan gerileyerek %4,5'e düşmesi bekleniyor. IMF, bunu başta zayıf iç talep olmak üzere, yurt içi dinamiklerdeki durgunluğa bağlıyor.
Küresel enflasyonun, İran'daki savaş ve yapay zekâ patlamasının etkisiyle 2026'da %4,7'ye hızlanacağı; sonuçlarının hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ekonomilere yayılacağı tahmin ediliyor.
Acil önlem çağrısı
IMF Başekonomisti Tenreyro, aşağı yönlü riskler karşısında tüm ülkelerin "acil eyleme" ihtiyaç duyduğu uyarısında bulundu.
Maliye politikasında hükümetlere, yüksek enerji ve diğer maliyetlerin halk üzerindeki yükünü hafifletmek için yalnızca geçici ve hedefli önlemler uygulama çağrısı yaptı.
Eş zamanlı olarak, "para politikasının fiyat istikrarına sıkı biçimde odaklanmayı sürdürmesi gerektiğini" söyleyen Tenreyro, yüksek enflasyonu dizginlemek için faiz artırımlarının yerinde olduğunu belirtti.
Tenreyro, "Ekonomi dirençliydi ancak bu direnç sınırlarına yaklaşıyor" diyerek, "Önümüzdeki görev, ayakta kalmaktan yeniden inşa sürecine geçmek, mali alanı yeniden tesis etmek ve arz tarafındaki dayanıklılığı güçlendirmek" sözleriyle uyardı.