Sosyalist Parti'nin (PS) desteklediği António José Seguro, solun siyasi ağırlığının gerilediği bir ortamda ikinci tur için oylarını artırmak gibi zorlu bir görevle karşı karşıya.
Portekiz’de pazar günü yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aşırı sağcı aday André Ventura, oyların yüzde 24’ünü alarak ikinci oldu ve merkez sol Sosyalist Parti (PS) destekli António José Seguro ile gelecek ay yapılacak ikinci turda yarışma hakkı kazandı.
Ventura’nın güçlü performansı, son yıllarda popülist ve aşırı sağ partilerin Avrupa genelinde iktidara yaklaşmasının bir başka dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Oyların yaklaşık yüzde 98’inin sayıldığı sonuçlara göre, Chega (Yeter) partisinin lideri olan Ventura, yüzde 31’e yaklaşan oy oranıyla birinci gelen Seguro’nun ardından ikinci sırada yer aldı. İki aday, 8 Şubat’ta yapılacak ikinci turda karşı karşıya gelecek.
Bu sonuç, Sosyalist bir adayın 2001’de Jorge Sampaio’nun yüzde 55,76 oy aldığı seçimden bu yana elde ettiği en iyi ilk tur performansı olarak kayda geçti.
Seguro: “Demokrasi kazandı”
António José Seguro, solun siyasi ağırlığının gerilediği bir ortamda ikinci tur için oylarını artırmak gibi zorlu bir görevle karşı karşıya.
PS’nin desteğine rağmen bağımsız aday olduğunu vurgulayan Seguro, kendisine verilen desteği “onurla taşıyacağını” belirterek, “Özgürüm, hiçbir bağa bağlı yaşamıyorum,” dedi.
İlk tur zaferini “demokrasinin kazandığı bir sonuç” olarak niteleyen Seguro, 8 Şubat’ta da aynı sonucu alacaklarını söyledi. Pazar gecesi yaptığı konuşmada “tüm demokratları, ilericileri ve hümanistleri” adaylığı etrafında birleşmeye çağırarak, “aşırılığın yenilgiye uğratılması” çağrısında bulundu.
Seguro ayrıca, “tüm Portekizlilerin cumhurbaşkanı” olma sözü verdi.
“Yeni zamanların cumhurbaşkanı olmaya hazırım. Korkuyu yenmenin ve umudu yükseltmenin zamanı,” diyen Seguro, ikinci tur zaferini “Portekiz’in, özgürlüğün ve demokrasinin zaferi” olarak tanımladı.
Ventura sosyalist olmayan seçmene göz kırpıyor
André Ventura’nın son yıllardaki hızlı yükselişi, yarım asırdır iktidarı dönüşümlü olarak elinde tutan iki ana partiden — merkez sağ Sosyal Demokrat Parti (PSD) ve merkez sol Sosyalist Parti — ciddi oy koparmış durumda.
Ventura’nın bu seçimlerdeki en dikkat çekici sonuçlarından biri, PSD’nin geleneksel kalesi olan Madeira Özerk Bölgesi oldu. Ventura burada oyların yüzde 33’ünü alarak birinci çıktı.
Destekçilerine seslenen Ventura, “aşırı sağ söylemleri ve anket manipülasyonlarına rağmen” halkın kendisini gerçek “alternatif” olarak gördüğünü savundu.
“Portekiz’de sosyalist olmayan alanın liderliğini üstleneceğiz. Sağ daha önce hiç olmadığı kadar parçalanmıştı ama Portekizliler bu sağın liderliğini bize verdi,” dedi.
Ventura, iktidar adayını ve “küreselci, ‘woke’ ve Portekiz karşıtı” olmakla suçladığı rakiplerini yendiklerini savunarak, kampanyalarını “hakaret ve kişisel saldırı olmadan” yürüttüklerini söyledi.
Sosyalist olmayan seçmene açık çağrıda bulunan Ventura, “Sağ, PSD, IL ve kendini sağcı olarak tanımlayan diğerlerinin bencilliği yüzünden kaybediyor. Şimdi kimlerin ne kadar sağlam durduğunu göreceğiz,” ifadelerini kullandı.
Ventura’nın kampanyasının merkezinde göç karşıtlığı yer aldı. Son yıllarda yabancı işçilerin görünürlüğünün artmasını eleştiren Ventura, sık sık “Portekiz bizimdir” sloganını kullandı. Ülke genelinde asılan afişlerde “Burası Bangladeş değil” ve “Göçmenler sosyal yardımlarla geçinmemeli” ifadeleri yer aldı.
Buna karşın, daha ılımlı seçmenler arasında Ventura’ya yönelik şüpheler sürüyor. Kamuoyu yoklamaları, ikinci turda Seguro karşısında kaybedebileceğine işaret ediyor.
PSD son 25 yılın en zayıf sonucunu aldı
Hâlihazırda hükümetin başında bulunan PSD ve Hristiyan demokrat CDS-PP, bu seçimde eski parti lideri Luís Marques Mendes’i destekledi.
Ancak Mendes, oyların yalnızca yüzde 11’ini alarak beşinci sırada kaldı. Bu, PSD destekli bir adayın 2001’den bu yana aldığı en kötü sonuç oldu.
Geçmişte sosyal demokrat kökenli adaylar cumhurbaşkanlığı seçimlerini ilk turda kazanmıştı.
Aníbal Cavaco Silva 2006’da yüzde 50,5, 2011’de yüzde 52,95 oy aldı.
Marcelo Rebelo de Sousa ise 2016’da yüzde 52, 2021’de yüzde 60,67 oyla seçilmişti.
Yenilgiyi kabul eden Marques Mendes, ikinci turda hiçbir adayı desteklemeyeceğini açıkladı.
Başbakan Luís Montenegro da sonuçların hükümete zarar vermemesi için temkinli bir tutum sergiledi. PSD’nin ikinci turda taraf olmayacağını belirten Montenegro, “Bizi yönetime Portekiz halkı seçti ve görevimizi yapmaya devam edeceğiz,” dedi.
Gazetecilerin soruları üzerine Montenegro, Mendes’in yenilgisiyle PSD’nin genel performansının ilişkilendirilmemesi gerektiğini vurguladı: “Bu demokrasidir. Portekizliler farklı seçimlerde farklı tercihler yapabiliyor.”
İkinci tur 8 Şubat’ta
Toplam dokuz adayın yarıştığı seçimlerde hiçbir aday yüzde 50 barajını aşamadı.
8 Şubat’taki ikinci turun galibi, iki dönemlik görev süresini dolduran Cumhurbaşkanı Marcelo Rebelo de Sousa’nın yerine geçecek.