Yeni bir bilimsel çalışmaya göre egzersiz, birçok vakada depresif belirtileri standart tedaviler kadar etkili biçimde azaltabiliyor.
Egzersiz, depresyonla başa çıkmaya yardımcı bir yöntem olarak ister terapi ve ilaçlarla birlikte ister bazı durumlarda tek başına giderek daha fazla ilgi görüyor.
Etkili bir kâr amacı gütmeyen araştırma kuruluşu olan Cochrane, egzersizin depresif belirtileri hafifletmeye yardımcı olup olmadığına dair kanıtların gücünü değerlendirmek amacıyla, depresyon tanısı olan yaklaşık 5 bin yetişkini kapsayan 73 klinik çalışmayı inceleyen yeni bir derleme yayımladı.
Derleme, enerji kaybı, üzüntü, uyku sorunları ve umutsuzluk gibi belirtilerin azaltılması açısından egzersiz ile psikolojik terapi veya ilaç tedavisi gibi yerleşik yöntemler arasında çok az ya da hiç fark bulunmadığını ortaya koydu.
Derlemenin başyazarı ve University of Lancashire’da profesör olan Andrew Clegg, “Bulgularımız, egzersizin depresyon belirtilerinin yönetilmesine yardımcı olmak için güvenli ve erişilebilir bir seçenek gibi göründüğünü gösteriyor,” dedi.
Clegg ayrıca, derlemenin insanların sürdürmeye istekli ve muktedir olduğu depresyonla mücadele stratejileri bulmanın önemine işaret ettiğini vurguladı.
Ancak Cochrane ekibi, bu alandaki yüksek kaliteli klinik çalışma sayısının hâlâ sınırlı olduğu ve uzun vadeli etkiler konusunda güvenilir sonuçlar sunmadığı uyarısında bulundu. Araştırmacılar, çalışmaların çoğunun 100’den az katılımcı içerdiğini ve bunun kesin çıkarımlar yapmayı zorlaştırdığını belirtti.
Bu bulgular, küresel ölçekte giderek artan depresyon yükünün ortasında geliyor. Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre depresyon, dünya genelinde hastalık ve engelliliğin başlıca nedenlerinden biri ve 280 milyondan fazla insanı etkiliyor.
Bazı egzersizler diğerlerinden daha mı faydalı?
Egzersiz depresyon belirtilerini terapiye benzer ölçüde azaltabiliyor olsa da, derleme belirli bir egzersiz türünün diğerlerinden açık biçimde daha üstün olduğunu göstermiyor.
Hafif ila orta şiddette egzersiz yapan kişiler, yoğun egzersiz yapanlara kıyasla daha fazla fayda bildirdi. Toplamda 13 ila 36 egzersiz seansının tamamlanması da depresif belirtilerde daha belirgin iyileşmeyle ilişkilendirildi.
Karma aerobik ve direnç (kuvvet) programlarının, yalnızca aerobik egzersize kıyasla daha etkili olduğu görüldü. Analiz; yoga, qigong ve esneme gibi egzersizleri kapsamadı. Araştırmacılar, bu alanların ayrıca incelenmesi gerektiğini belirtiyor.
Clegg, “Egzersiz depresyonu olan insanlara yardımcı olabilir; ancak hangi türlerin kimin için en iyi sonucu verdiğini ve bu faydaların zaman içinde sürüp sürmediğini anlayabilmek için daha büyük ve yüksek kaliteli çalışmalara ihtiyaç var,” dedi.
Klinik uygulamada egzersiz yaygın biçimde öneriliyor
Depresyon için egzersiz reçete edilmesi, birçok sağlık sisteminde yaygın bir uygulama.
Birçok uluslararası kılavuz kuruluşu, özellikle hafif ve orta düzey depresyonu olan kişiler için fiziksel aktiviteyi bir tedavi seçeneği olarak öneriyor.
Avrupa Psikiyatri Birliği (European Psychiatric Association – EPA), belirtileri ve fiziksel uygunluğu iyileştirmek için fiziksel aktiviteyi tavsiye ediyor; orta ila yüksek şiddete öncelik verilmesini öneriyor.
Benzer şekilde, İngiltere'de Ulusal Sağlık ve Klinik Mükemmeliyet Enstitüsü (National Institute for Health and Care Excellence – NICE), eğitimli bir uygulayıcı eşliğinde, en az 10 hafta boyunca haftada bir seanslık grup egzersiz programlarını tavsiye ediyor.
Bu alanda en ilerici kılavuz kuruluşlardan biri olan Kanada Duygudurum ve Anksiyete Tedavileri Ağı (Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments – CANMAT), hafif ve orta düzey depresyonda egzersizi tek başına bir tedavi olarak; daha ağır vakalarda ise terapi ve ilaçla birlikte öneriyor.