Bazılarına göre “şans verilmeyen hayvanlar” kısa listeye giremedi; bu liste artık halk oylamasına açıldı.
Yakında Birleşik Krallık banknotlarında Winston Churchill gibi tarihi isimlerin yerini yerel yaban hayatı alacak.
REKLAM
REKLAM
İngiltere Merkez Bankası'nın yürüttüğü kamuoyu yoklamasında en çok tercih edilen tema doğa oldu. Banknotlarda yer alacak bitkiler ve hayvanlar ise yıl içinde belirlenecek.
“Doğa yalnızca bir manzaradan ibaret değil; içinde yaşadığımız coğrafyayı, tarihimiz ile geleceğimizi birbirine bağlayan canlı bir bağdır,” diyor, listeyi hazırlayan uzman panelin üyelerinden İskoç yaban hayatı belgesel yapımcısı Gordon Buchanan. Söz konusu liste şu anda halkın oyuna açık (kaynak İngilizce). “Doğayı korumak, bizzat bu ülkenin sessiz ama dirençli kalp atışını korumaktır.”
Yeni banknotlar yalnızca yaban hayatını koruma çabalarına ilham vermekle kalmayıp ekonomiyi korumak açısından da iyi konumlanmış durumda.
“Yeni bir banknot serisi çıkarmamızın temel nedeni her zaman sahteciliğe karşı dayanıklılığı artırmaktır,” diyor İngiltere Merkez Bankası baş veznedarı Victoria Cleland.
“Doğa, banknotların doğrulanması açısından da çok isabetli bir tercih,” diye ekliyor, “çünkü hem kamuoyunun kolayca fark edip ayırt edebileceği hem de güvenlik özelliklerinin geliştirilmesine elverişli görseller sunuyor.”
Birleşik Krallık yaban hayatına sembolik tanınma ‘gecikmiş ve önemli’
Temmuz 2025'te yapılan ankete katılan 44 bin kişinin yanıtları arasında, oyların yüzde 60'ını alarak en çok tercih edilen tema doğa oldu.
Doğa teması, banknotların arka yüzünde yer alan yazar Jane Austen, ressam JMW Turner, bilim insanı Alan Turing ve İkinci Dünya Savaşı dönemi başbakanı gibi tarihi figürlerin yerini alacak.
“Bu, insanların Britanya yaban hayatıyla ne kadar güçlü bir bağ kurduğunu ve ona ne denli değer verdiğini güçlü biçimde hatırlatıyor,” diyor sürdürülebilirlik danışmanlık şirketi Plans with Purpose'un kurucusu ve direktörü Ali Fisher. “Biyoçeşitliliği kelimenin tam anlamıyla hepimizin avucunun içine koymak için harika bir fırsat.”
Mimari ve Simgesel Yapılar yüzde 56 ile ikinci en popüler tema olurken, onu Önemli Tarihi Şahsiyetler (yüzde 38), Sanat, Kültür ve Spor (yüzde 30), İnovasyon (yüzde 23) ve Önemli Dönüm Noktaları (yüzde 19) izledi.
“Birleşik Krallık'ın yaban hayatı kültürümüzden ayrı bir şey değil. Futbol armalarımıza, halk masallarımıza, kıyılarımıza ve çocukluk anılarımıza işlemiş durumda,” diyor panelin bir diğer üyesi, yaban hayatı sunucusu ve aktivist Nadeem Perera. “Bu zenginliğe, para birimimiz kadar sembolik bir alanda yer verilmesi hem gecikmiş hem de son derece anlamlı geliyor.”
Yeni banknotlarda hangi hayvanlar yer alabilir?
RSPA, Birleşik Krallık'ın güvercinler, martılar ve tilkiler gibi “en az sevilen” türlerinin de yeni banknotlarda yer alması çağrısında bulundu. Kuruluş, bunun “yanlış anlaşılan” hayvanlara bakışı değiştirmeye ve insanların tüm yaban hayatının değerini görmesine yardımcı olabileceğini söyledi.
“Peki ya binlerce yıldır dostumuz olan güvercinler, olağanüstü hafızalarıyla sıçanlar ya da son derece zeki martılar?” diyor RSPCA yaban hayatı uzmanı Geoff Edmond. “Hepsi kendi başına son derece ilginç yabani hayvanlar ve onlar da takdiri hak ediyor.”
Her ne kadar güvercinler ve sıçanlar kısa listeye giremese de kızıl tilki; ağaç sansarı, boz fok, Avrupa kirpisi, yabani tavşan ve afalina yunus ile birlikte seçenekler arasında yer alıyor.
Kuşlar kategorisinde seçmenler Atlantik deniz papağanı, peçeli baykuş, yalıçapkını, kervan çulluğu, büyük benekli ağaçkakan ve beyaz kuyruklu kartal arasından tercih yapabiliyor. Kurbağa, böcek ve balıkları içeren kategoride ise Atlantik somonu, dev camgöz köpekbalığı, kalın kuyruklu yaban arısı, adi kara kurbağası, imparator yusufçuk ve saz alası kelebeği yer alıyor.
“İngiltere Merkez Bankası'nın böylesine çeşitli bir kısa liste hazırlamış olması harika… Yine de listede daha fazla ‘gözden uzak’ hayvan görmeyi çok isterdik,” dedi açıklamanın ardından RSPCA Yaban Hayvanları Birimi Başkanı Dr Ros Clubb.
Norveç'ten İsviçre'ye: Banknotlarında doğaya yer veren başka hangi Avrupa ülkeleri var?
İngiltere Merkez Bankası, doğaya banknotlarında yer veren ilk Avrupa kurumu olmayacak. İskoç banknotlarında hâlihazırda uskumru, su samuru ve kızıl sincap gibi hayvanlar bulunuyor.
Norveç'in son kron serisi, dalga motifleri ile Atlantik morinası ve ringa balığını kullanarak ülkenin uzun kıyı şeridini kutluyor.
İsviçre, 2016'da “İsviçre'nin birçok yüzü” temalı serisiyle banknotlarında ünlü kişiliklerden uzaklaşmaya başladı; bu seride rüzgâr, su ve ışık başrolde. Günümüzde kelebekler, Alpler ve karahindiba tohumları ülkenin para birimini süslüyor; 2030'larda ise yerli bitkiler ve Alp manzaralarına daha da fazla yer veren yeni bir serinin devreye girmesi planlanıyor.
Doğa, gelecekteki euro banknotlarında da mimarinin yerini alabilir; Avrupa Merkez Bankası, Avrupa genelindeki kuşları ve nehirleri betimleyen tasarımları değerlendiriyor.
AB'li tasarımcıların 2025'te önerilerini sunduğu yarışmanın ardından, kısa listeye kalan temalar “Nehirler ve kuşlar: çeşitlilik içinde dayanıklılık” ile “Avrupa kültürü: ortak kültürel mekânlar” oldu. Nihai kararın 2026'da açıklanması bekleniyor.
“Geçim sıkıntısının, iklim ve doğa krizinin yaşandığı bir dönemde bu tür küçük kültürel değişimler önem taşıyor,” diyor Fisher. “Doğal dünyamızın kutlanmaya, korunmaya ve yatırım yapmaya değer olduğu fikrini normalleştirmeye yardımcı oluyorlar.”