Avrupalı milletvekili François Kalfon, ulaşım altyapısının da Avrupa yapımı ekipmanlara öncelikle fayda sağlayacağını ve bloğun, asker ve teçhizatın hızlı hareketini kolaylaştırmak için bazı varlıkları ortaklaşa tedarik etmesi gerektiğini belirtiyor.
Avrupa Parlamentosu (AP), AB genelinde askeri hareketliliği artırmaya yönelik planların, yabancı aktörlerin altyapıyı uzaktan devre dışı bırakmasını önlemek için Avrupa yapımı ekipmanlara öncelik vermesini talep edecek.
Avrupa Parlamentosu’nun askeri hareketlilik konusundaki gölge raportörü François Kalfon (S&D, Fransa), Euronews’e yaptığı açıklamada, "Bugün her şey dijitalleşmiş durumda. Dijitalleştirilmiş (demiryolu) sinyalizasyon noktalarımızın, içlerinde Huawei çipleri olduğu için uzaktan durdurulmasını istemiyorum," dedi.
Kalfon, Komisyon’un kasım ayında açıkladığı ve birliklerin ile askeri teçhizatın blok içinde hareket etmesi için gereken süreyi önemli ölçüde kısaltmak amacıyla 27 üye ülkedeki askeri hareketlilik kurallarını uyumlaştırmayı hedefleyen pakete genel olarak olumlu bakıyor.
Şu anda bazı üye ülkeler, başka bir AB ülkesinden gelen askeri teçhizatın sınırlarından geçmesi yönündeki talebe yanıt vermek için 45 güne kadar süre alabiliyor.
AB yürütmesi, yeni acil durum çerçevesi olan Avrupa Askeri Hareketlilik Geliştirilmiş Müdahale Sistemi (EMERS) kapsamında bu sürenin barış zamanında üç güne, kriz dönemlerinde ise en fazla altı saate indirilmesini istiyor.
Paket ayrıca, askeri teçhizatın ağırlığına ve genişliğine dayanabilmesini sağlamak için AB topraklarını çaprazlayan dört ana koridor boyunca 500 altyapı noktasının (yollar, tüneller, köprüler ve demiryolları) güçlendirilmesini de içeriyor.
Kalfon, “Metinde olmayan şey Avrupa tercihi. Altyapı ve demiryolu araçlarına yaptığımız yatırımlarda Avrupa’ya öncelik verilmesi ihtiyatlı bir yaklaşım olur,” diye konuştu.
Tehdit alarmı
Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’yı tam ölçekli işgali ve kritik altyapılara yönelik yıllardır süren sabotaj şüpheleri, Avrupa ülkelerini kırılganlıklarına ve bağımlılıklarına daha yakından bakmaya zorladı.
Çin’in limanlar, havalimanları, elektrik şirketleri ve telekomünikasyon altyapısındaki sahiplikleri de endişeleri artırıyor.
Çin yatırımlarının, şirketlerin stratejik verileri Pekin’le toplamasına ve paylaşmasına ya da hatta uzaktan tetiklenebilecek gizli “kill switch”ler (uzaktan kapatma mekanizmaları) yerleştirilmesi ihtimali Avrupa kanadında endişeye yol açıyor.
Geçen yılın sonunda AB, kritik altyapı ve stratejik sektörlerdeki yabancı doğrudan yatırımları düzenleyen kuralları sıkılaştırmak üzere anlaşmaya vardı.
Bu arada Komisyon, geçen ay telekom ağları, veri merkezleri, bulut hizmetleri ve bağlı cihazlar gibi kritik sektörlerde “yüksek riskli” yabancı tedarikçilerden bileşen ve ekipman alımının sınırlandırılması çağrısı yaptı.
Ancak Kalfon, “Bugün hiçbir ulaşım işletmecisini Avrupa yapımı ekipman kullanmaya zorlayan bir düzenleme yok,” diyerek boşluğa dikkat çekti.
Kalfon sözlerini şöyle sürdürdü:
"Askeri hareketlilikle ilgili olmayan bir örnek vereceğim. Eğer Grönland potansiyel olarak ABD tarafından tehdit edilirse ve sadece F-35’leri varsa, uçuş planını onaylatmak için bunu (Amerikalı üretici) Lockheed Martin’e göndermek zorundalarsa, bu bir sorundur."
"Bu durum trenler ve uçaklar kadar göze çarpıcı görünmeyebilir, ama pratikte aynı sorunu yaratıyor. Bu yüzden bunu hayata geçirmek için mücadele edeceğiz."
Stratejik rezerv
AB, savunma alanındaki bazı girişimlerinde zaten “Avrupa yapımı” tercihine yer verdi. Bunlar arasında 150 milyar euroluk SAFE savunma kredisi ve 1,5 milyar euroluk Avrupa Savunma Sanayii Programı bulunuyor.
Bu program kapsamında finanse edilen projelerde kullanılan bileşenlerin en az yüzde 65’inin AB’den ya da Norveç ve Ukrayna gibi ilişkili ülkelerden gelmesi gerekiyor.
Kalfon’un değiştirmek istediği ikinci bir nokta daha var. Komisyon’un askeri hareketlilik paketinde yer alan “askeri dayanışma havuzu” önerisine göre, üye ülkeler ihtiyaç duyulması halinde bazı varlıklarını gönüllü olarak diğer ülkelerin kullanımına sunacak.
Ancak bu düzenleme Fransız milletvekili için yeterli değil. Kalfon bunun yerine AB’nin bir “Avrupa demiryolu araçları stratejik rezervi” oluşturmasını istiyor. Bu fikri, AB fonlarıyla 12 yangın söndürme uçağının satın alındığı kriz müdahale mekanizması rescEU’ya benzetiyor.
Kalfon, Euronews’e yaptığı açıklamada, “Stratejik rezerv ne demek? Avrupa’da yüksek yoğunluklu bir savaş patlak verirse ve örneğin Polonya saldırıya uğrarsa, tüm vagonlarınız ve lokomotifleriniz cepheye ekipman taşımak için seferber edilir. Yüksek yoğunluklu savaş tam olarak bunu gerektirir. Bunu yapacak kadar lokomotif ve yük vagonumuz yok,” dedi.
Lokomotifler, yük ve hastane tren vagonları, jumbo jetler ve jumbo helikopterler gibi varlıklar AB tarafından doğrudan finansmanla ortaklaşa tedarik edilmesi gerektiğini savunan Kalfon şöyle konuştu:
“Özellikle de yakıtla ve elektrikle çalışabilen çift kullanımlı lokomotifler, dayanıklılık açısından kritik. Bir elektrik santrali bombalanırsa lokomotifinizin yine çalışabilmesi gerekir; bu yüzden dizel de olmalı. Böyle ekipmanımız yok ya da çok az var.”
Kalfon, doğası gereği çift kullanımlı olan bu ekipmanların rescEU kapsamında da kullanılabileceğini söyledi.
Askeri hareketlilik konusundaki raportör raporunun Nisan başında Ulaştırma ve Turizm Komitesi’ne sunulması, Konsey ve Komisyon ile ilk üçlü müzakerelerin ise Temmuz ayında başlaması bekleniyor.