ChatGPT nedir, nasıl çalışır?

Access to the comments Yorumlar
 Berrak Kanbir Rodriguez Sanmartin  & Luke Hurst
İnsan gibi yazışabilen yapay zeka aracı ChatGPT nedir, nasıl çalışır?
İnsan gibi yazışabilen yapay zeka aracı ChatGPT nedir, nasıl çalışır?   -  ©  Copyright Canva

Yapay zekanın sizinle doğal şekilde yazıştığı ve sorularınızı yanıtladığı günler artık gerçek olmak üzere. Bilim kurgu romanlarını gerçek hayata taşıyan yeni aracın ismi ChatGPT.

ChatGPT, kullanıcılarda şaşkınlık yaratacak kadar başarılı örnekler sergiliyor. Bu yapay zeka aracı, yalnızca beş gün içinde bir milyonun üzerinde kullanıcı edindi. Bu rakam, Meta'nın (eski Facebook) 10 ay, film ve dizi platformu Netflix'in ise üç yılda ulaştığı kullanıcı sayısına eşit.

Bu derece ilgi uyandıran ChatGPT nedir?

Bu soruyu ChatGPT'ye yönelttik, araçtan bize basitçe ChatGPT'nin ne olduğunu anlatmasını istedik. Bize verdiği İngilizce yanıta göre:

"ChatGPT bir tür GPT yani Generative Pre-training Transformer (Üretken Ön Eğitim Dönüştürücüsü), yani OpenAI tarafından geliştirilen bir tür dil modeli.

Bu model büyük veri kümelerinde eğitiliyor ve öncesinde gelen kelimeler bağlamında diziliş temelinde bir sonraki kelimeyi tahmin ederek insan gibi metinler üretme kabiliyetine sahip.

GPT'nin bir türü olan ChatGPT, tıpkı bir sohbet robotu ya da Siri ve Alexa benzeri sanal asistanlar gibi, karşılıklı konuşma bağlamında metin üretmek üzere tasarlandı. Aracı özel yapan, kullanıcıların girdilerine doğal, tıpkı bir yazışma içinde insanların karışlık vermesine benzer şekilde yanıt üretebilmesi.

Microsoft ve Elon Musk'ın desteğini alan yapay zeka üreticisi OpenAI sohbet aracının şirketin GPT 3 teknolojisini kullanarak, mesajlaşma yazılımı gibi, kullanıcıların yapay zeka ile hemen her konuda yazılı sohbet etmesine imkan sunuyor.

ChatGPT Türkçe hizmet veriyor mu?

Bugüne kadar geliştirilen en güçlü dil işleme modellerinden biri olan ChatGPT hemen her stilde ve hatta dilde karşılık verebiliyor. Henüz Türkçe kullanımı İngilizce kadar gelişmiş olmasa da, ilerleyen zamanlarda başka dillerde hizmet özelliğinin geliştirilmesi bekleniyor.

"Türkçe anlıyor musun? diye sorulduğunda "Evet, Türkçe anlıyorum. Merhaba! Ben Assistant adında bir dil modeliyim ve OpenAI tarafından eğitilmiş bir yapay zeka asistanıyım. Sorularınızı cevaplamaya yardımcı olmak için buradayım. Ne hakkında yardıma ihtiyacınız var?" diye yanıt veriyor.

"Türkiye gündeminde neler konuşuluyor:" diye sorulduğunda "Maalesef, ben bir dil modeliyim ve güncel haberleri takip edemem. Ancak, Türkiye gündemine ilişkin genel bilgilere ihtiyaç duyarsanız yardımcı olabilirim. Türkiye'de gündemdeki konular, ülkenin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel yapısına göre değişebilir." deyip örnekler sıralıyor.

"Türkiye'de çay kültürü" diye yazınca ise "Türkiye'de çay, önemli bir yere sahip olan bir içecektir ve genellikle toplumun bir arada buluştuğu ve sohbet ettiği bir ortam olarak kullanılır. Çay, Türkiye'de özellikle sabahları ve öğle yemeklerinde içilir ve genellikle yanında birkaç tatlı veya bisküvi gibi atıştırmalıklarla servis edilir. Çay, Türkiye'de genellikle Türk çayı olarak adlandırılır ve özel bir çaydanlık kullanılarak hazırlanır. Türk çayı, genellikle kırmızı çaydanlık içinde servis edilir ve yüksek sıcaklıkta suyun üzerine yavaş yavaş eklenir. Çay içme kültürü, Türkiye'de yaygın olarak kullanılan bir etkinliktir ve çoğu insan için günlük rutinlerin bir parçasıdır." şeklinde bilgi veriyor.

ChatGPT'yi diğer mesajlaşma araçlarından ayıran özellik ne?

ChatGPT'yi önceki sohbet araçlarından farklı kılan özellik, doğallığı, yani sorunuza ya da talebinize okuduğunuzda kulağa doğal gelen ifadelerle ve doğru noktalama ile yanıt vermesi. Yani, bu aracın bir yapay zeka ile çalıştığını bilmeyen kişiye, bu sohbetin gerçek bir insanla yapıldığını düşündürecek kadar doğal olması.

Henüz deneme aşamasındaki araç şimdilik bedava kullanıma açık. Bunu için elektronik posta adresiniz ve cep telefonu numaranızla kayıt yaptırmak mümkün.

Basit konuşmaların yanı sıra aracın bazı işleri ya da görevleri nasıl yapığını merak eden kullanıcılar yaptıkları denemelerle aracın gelişimine katkı veriyor.

Bunun için kullanıcıların bazıları makale, tez ya da ödev yazarken yardım isterken, diğerleri iş başvurusu yazmak ya da kodlamada yardım almak için araca başvuruyor. OpenAI, aracı kullananlardan aldıkları yanıtlara dair memnuniyetlerini "beğendim" ya da "beğenmedim" işaretleriyle belirtmelerini öneriyor.

ChatGPT nasıl çalışıyor?

ChatGPT, doğal metinler gibi ardışık verileri anlayıp işleyen bir dönüştürücü, yani makineyle öğrenme modeli. İnsan beyni gibi çalışan araç, birbirine bağlı "nöronları" kullanarak verilerdeki modelleri tanımlayarak öğrenebiliyor ve daha sonra gelecek olanı tahmin edebiliyor.

İnternetteki konuşmalar gibi devasa miktarda veri üzerinden eğitilen araç için İnsan Geri Bildiriminden Pekiştirmeli Öğrenme (Reinforcement Learning from Human Feedback-RLHF) adlı tekniği de kullanıyor. Bu teknikte insan çalıştırıcılar hem yapay zeka sohbet robotu hem de kullanıcı gibi davranarak modele iletişim sunuyor.

Bu öğrenim modeli sayesinde ChatGPT sorulara kulağa doğal gelen ve insan gibi yanıtlar verebilirken, yalnızca çğrendiğini papağan gibi tekrar etmiyor. İngiltere'deki Açık Üniversite Eğitim Teknolojileri Profesörü Mike Sharples'a göre dil modeli "yalnızca yüzeysel metin değil, arkasındaki fikir ve kavramlardan içsel bir ifade yaratıyor".

OpenAI'ın yapay zeka ürün kataloğunun son ürünü olan ChatGPT, görüntü yaratmak için DALL E 2 içeriyor.

ChatGPT'ye neler sorulabilir?

ChatGPT'nin kullanılabileceği alanlar çok çeşitli. Bunun için "Basit ifadelerle kuantum bilgisayarını anlat", "10 yaşındaki bir çocuk için doğum günü partisi önerilerin var mı?, "Bir tasarım projesinde oturma odasını dekore etmek için ilginç, fantastik fikirler arıyorum", "Bana şu özelliklere sahip bir iş başvuru mektubu yazar mısın? ya da "Javascript'te nasıl HTTP talebinde bulunabilirim?" gibi örnekleri vermek mümkün.

"Bu kodlama beklediğim gibi çalışmıyor - bunu nasıl onarabilirim?" gibi bir soru karşısında ChatGPT "Hangi bağlamda olduğunu anlamadan koddaki hatayı söylemek zor." diyerek daha fazla ayrıntılı bilgi öğrenmeye de çalışabiliyor.

ChatGPT'nin becerileri neler?

ChatGPT becerilerini şu şekilde sıralıyor:

  • Kullanıcıların yazışma içerisinde önceki söylediklerini hatırlayabiliyor
  • Kullanıcılara düzeltmeleri takip imkanı sunuyor
  • Uygunsuz talepleri reddetme konusunda eğitimli

Yapay zeka uzmanları aracın gelecekte Google ya da Bing internet gibi arama motorlarının yerini alabilecek kabiliyete sahip olabileceği görüşünde. 

Uzmanlara ayrıca, aracın büyük bir eğitim potansiyeline sahip olduğunu belirtiyor, ancak verdiği yanıtların hepsinin doğru olduğuna inanmak mümkün mü?

ChatGPT'nin eksiklikleri neler?

Gelişmiş birçok becerisine rağmen, bu yapay zeka aracının halen birçok eksiği var. Aracın internet sitesinde bu eksiklikler şu şekilde sıralanıyor:

  • Ara sıra doğru olmayan bilgi üretebilir
  • Ara sıra zararlı talimatlar ya da taraflı içerik üretebilir
  • Dünya ve olay bilgisi 2021'den sonrasıyla sınırlı

Bilim insanları hangi uyarılarda bulunuyor?

Eksiklikler yalnızca bununla sınırlı değil. Bilim insanlarının "halüsinasyon" olarak tanımladığı bir sorun aracın güvenilirliğini sarsabilir. Çünkü yapay zeka elindeki bilgileri gibi doğruluk algısı olmadan derleyip yeni bir hikaye yazabilir.

Bir diğer sorun da intihal yani aşırma. İnternette bir kişinin yazdığı metni telif ve kulanım haklarını sorgulamadan kullanıma sunması hukuki sonuçlar doğurabilir.

Bu eksiklikleri nedeniyle bazı web siteleri ve hizmetleri aracın kullanımını yasakladı. Programlama için soru-cevap sitesi bu yasağı koyan sitelerden biri ve gerekçesini doğru olmayan bilgi sunma tehlikesi olarak ifade ediyor.

Aracın bir başka eksik yönü de, aynı soruyu farklı ifade ettiğinizde yanıtın farklı olması ya da kullanıcıdan ifadeyi açıklığa kavuşturmasını istemesi. 

Bu durum aracın kullanıcının niyetini tahmin etmeye çalışmasından kaynaklanıyor. Şirket bu durumlar karşısında daha iyi hizmet verebilmek için kullanıcılardan geri bildirimde bulunmasını talep ediyor.

Bilim insanları ve eğitimciler ayrıca bu aracın, okulda tez ya da başka ödevlerini yapmada öğrencileri tembelleştirebileğini belirtiyor.