Kakao, pek çok sağlık faydasıyla ilişkilendiriliyor; ancak uzmanlar, marketlerde satılan çikolatanın aynı derecede yararlı olmayabileceği uyarısında bulunuyor.
Kakao, daha sağlıklı bir kalpten daha yavaş yaşlanmaya ve daha keskin bilişsel yetilere kadar pek çok faydayla ilişkilendirildi. Ancak uzmanlar, bunun bazı çekincelerle birlikte geldiği konusunda uyarıyor.
REKLAM
REKLAM
Birçok çalışma, kakaoyu başta flavanoller – güçlü bir bitki kaynaklı biyoaktif bileşik ve antioksidan – ile kakao bitkilerinde ve çikolatada bulunan acı tatlı doğal bir uyarıcı olan teobromine bağlanan olumlu sağlık sonuçlarıyla ilişkilendirdi.
Ancak bir sütlü çikolata barı yemek, saf kakao parçacıkları tüketmekle aynı şey değil ve riskler ile faydalar buna göre değişebiliyor.
Kakao nasıl faydalı olabilir?
Kakao, çeşitli bitki ve sebzelerde de bulunan bir bileşik sınıfı olan flavanoller açısından zengindir; bunlar antioksidan, antikanserojen ve iltihap önleyici etkiler göstererek çok sayıda sağlık yararıyla ilişkilendirilir.
Teobromin ise kan-beyin bariyerini aşarak bir adenozin reseptör antagonisti gibi davranır, nörolojik faktörleri etkiler ve bilişsel işlevi artırır; 2024 tarihli bir çalışmaya göre bu durum, yaşa bağlı bilişsel bozukluklar, Alzheimer hastalığı ve Parkinson hastalığına karşı potansiyel bir sinir sistemi koruması sağlayabilir.
Kalp sağlığı üzerinde olumlu etkiler
Kakao, kalp kaynaklı nedenlerden ölüm riskinin azalmasıyla da ilişkilendirildi.
European Journal of Preventive Cardiology dergisinde 2025'te yayımlanan bir meta-analiz, flavanol açısından zengin gıdaların kan basıncını düşürebileceğini ve yüksek tansiyonu, hipertansiyonu ve kardiyovasküler hastalık riski yüksek olan klinik açıdan önemli gruplarda kalp-damar sağlığını iyileştirebileceğini ortaya koydu.
Araştırmacılar, bu faydaların muhtemelen günde yaklaşık bir ila iki porsiyon bitter çikolata ya da iki ila üç yemek kaşığı kakao tozu tüketilerek elde edilebileceğini belirtti.
Çikolata tüketimi ile sağlık arasındaki ilişkiyi inceleyen en büyük ve en uzun süreli randomize kontrollü çalışmalardan biri olan Kakao Takviyesi ve Multivitamin Sonuçları Çalışması (COSMOS), ortalama üç yıl boyunca 21 binden fazla kişiyi izledi.
Katılımcıların bir kısmı günde iki kez 500 miligram kakao flavanolü içeren bir takviye alırken, diğerleri plasebo aldı.
Tüm katılımcılar bilişsel sağlık testlerinde ve tip 2 diyabet oranlarında benzer sonuçlar gösterse de, takviye alanların kalp kaynaklı nedenlerden ölme olasılığı yüzde 27 daha düşüktü.
Bununla birlikte araştırmacılar, COSMOS'un çikolata yemenin iyi olup olmadığını değerlendirmek için yapılmış bir çalışma olmadığı konusunda uyarıyor.
Eş yürütücü Howard Sesso, “Bu çalışma bunun yerine, 'Kakao çekirdeği ve içindeki biyoaktif bileşenlerde sağlık için faydalı olabilecek bir şey var mı?' sorusunu soruyor” dedi.
Çikolata yaşlanmayı yavaşlatabilir
Londra King's College'dan araştırmacılar, bu teobromini yakın zamanda daha yavaş yaşlanmayla ilişkilendirdi.
Ekip, 1.600'den fazla katılımcının verilerini inceledi ve kandaki teobromin düzeyi daha yüksek olanların biyolojik yaşlarının kronolojik yaşlarından daha düşük olduğunu buldu.
Oxford Üniversitesi'nde diyet, obezite ve davranış bilimleri alanında doçent ve diyetisyen olan Dimitrios Koutoukidis, çalışmaya ilişkin değerlendirmesinde, “Çikolata, bitter çikolata bile, bir keyif ürünüdür; sağlıklı bir gıda değildir” dedi.
Ancak insanların çikolatadan hoşlanması halinde bunu seyrek ve küçük miktarlarda tüketmeleri gerektiğini de sözlerine ekledi.
Tüm çikolatalar aynı mı?
Buna karşın sağlık uzmanları, ticari çikolataların genellikle, bilimsel çalışmalarda kullanılan kakao ürünlerine kıyasla bu bileşikleri çok daha düşük düzeylerde içerdiği konusunda uyarıyor.
En yaygın çeşitler arasında daha koyu çikolatalar, genellikle en yüksek flavanol konsantrasyonunu, ayrıca daha az şeker ve daha az ilave yağ içerir.
Beyaz çikolata ise besin değeri açısından en az fayda sağlayan türdür; kakao yağı içerir ama kakao kitlesi içermez ve hem yağ hem de şeker oranı yüksektir.
Sağlık açısından bir fayda sağlamak için ne kadar çikolata tüketmek gerektiği ya da işleme sırasında eklenen şeker, süt ve kakao yağı gibi diğer bileşenlerin bu olası yararları ortadan kaldırıp kaldırmadığı ise hâlâ net değil.