Bilim insanları, Alzheimer hastalığının belirtilerini çok daha genç yaşlarda tespit edebilecek yeni bir kan testi geliştirdi.
Basit bir kan testi, belirtiler ortaya çıkmadan yıllar önce Alzheimer hastalığı açısından daha yüksek risk altında olan kişilerin belirlenmesine yakında yardımcı olabilir; yeni bir çalışmaya (kaynak İngilizce) göre.
REKLAM
REKLAM
Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunan Kaliforniya Üniversitesi San Francisco (UCSF) araştırmacıları, kandaki bazı Alzheimer ile ilişkili proteinlerin, demansı olmayan orta yaşlı yetişkinlerde düşünme ve hafıza becerilerindeki küçük farklılıklarla bağlantılı olduğunu tespit etti.
Alzheimer hastalığı, beyni etkileyen çeşitli hastalık ve yaralanmalardan kaynaklanan demansın en yaygın türü.
Belirtileri hafifletmeye yönelik ilaçlar bulunsa da demans için şu anda bir tedavi yok.
Araştırma ekibi, bu tür kan belirteçlerinin bu gruptaki hafif bilişsel farklılıklarla örtüştüğünün ilk kez gösterildiğini belirtiyor.
“Biyobelirteçlere sahip olduğunu öğrenen bazı kişiler için testler, Alzheimer’ın başlamasını geciktirebilecek müdahalelere başlamak için bir fırsat penceresi açabilir” dedi, çalışmanın kıdemli yazarı ve UCSF Psikiyatri ve Davranış Bilimleri Bölümü başkan yardımcısı Kristine Yaffe.
Ekip, 53 ile 69 yaşları arasındaki 1.350 yetişkinin kan örneklerini, Alzheimer hastalığının belirleyici özellikleri olarak bilinen iki protein, amiloid ve tau açısından inceledi.
Katılımcıların yüzde 6'sında her iki proteinin de yüksek düzeyleri tespit edildi. Bu kişilerde demans bulunmasa da değişen bilgilere, örneğin trafik ışıklarına veya konuşmalara, yanıt verme hızları daha düşüktü ve program yapmak ya da mali işlerini yönetmek gibi planlama, organize olma ve işleri sürdürme gerektiren görevlerde daha fazla zorlandılar.
Araştırmacılar katılımcıları beş yıl sonra tekrar test ettiğinde, Alzheimer ile ilişkili protein düzeyleri yüksek olanların sözel hafıza ve bilgi işleme hızında daha hızlı bir düşüş gösterme olasılığı daha yüksekti.
Bilim insanları, kan testlerinin hastalara daha hızlı ve daha düşük maliyetle tanı konmasına yardımcı olabileceğini söylüyor.
Halihazırda demansın teşhisinde kullanılan manyetik rezonans (MR) taramaları pahalı ve her yerde erişilebilir değil.
Hasta grupları, net bir tanı almanın zor olduğunu, çoğu zaman tanının çok geç ve belirtiler ilerlemişken konulduğunu, bunun da beyindeki ciddi hasarın çoktan başlamış olduğu anlamına geldiğini belirtiyor.
Bu bulgular, kan testlerinin doktorların Alzheimer riskini mevcut yöntemlere kıyasla daha erken ve daha kolay tespit etmesine yardımcı olabileceğine dair umutları artırıyor.
Ancak doktorlar, çalışmayı olası bir araştırma aracı olarak memnuniyetle karşılarken, bu testlerin henüz tarama amacıyla kullanıma uygun olmadığını vurguluyor.
"Bu tür bir testin sakıncalarından biri, 'Beynimde bu proteinler var. Öyleyse Alzheimer hastasıyım' şeklinde yanlış anlaşılabilmesi; oysa burada söylediğimiz kesinlikle bu değil" dedi, Edinburgh Üniversitesi Nörodejenerasyon Profesörü ve Birleşik Krallık Demans Araştırma Enstitüsü bölüm başkanı Tara Spires-Jones.
“Dolayısıyla bu… bize neler olduğuna dair bir sinyal veriyor ama genel tablonun sadece küçük bir parçası. Tek başına bir teşhis aracı değil" diye açıkladı.
Bu testler şu anda ABD'de yalnızca halihazırda belirtileri olan kişiler için onaylanmış durumda, ayrıca yalnızca Alzheimer hastalığını saptamak üzere tasarlandı; diğer demans türlerini göstermiyor.
Araştırmacılar, bazı demans risk faktörlerinin değiştirilebilir olması nedeniyle erken tespitin yine de değerli olabileceğini belirtiyor. Bunlar arasında fiziksel hareketsizlik, sigara kullanımı, depresyon, kötü kalp sağlığı ve düşük bilişsel aktivite düzeyi yer alıyor.
Yaffe'ye göre, değiştirilebilir risk faktörlerinin ele alınmasıyla demans vakalarının yüzde 40'ına kadarının geciktirilmesi ya da önlenmesi mümkün.
Dünya Sağlık Örgütü'ne göre 2021 yılında dünya genelinde 57 milyon kişi demansla yaşıyordu. Her yıl neredeyse 10 milyon yeni vaka ortaya çıkıyor.
Bu haberle ilgili daha fazla bilgi için yukarıdaki medya oynatıcısından videoyu izleyin.